Lieve Anna,

En ineens was het er gisteren weer; de eetstoornisstem.

Een stukje papier in je mond stoppen, klei eten of de behoefte hebben om zeep, haar, aarde, krijt of andere materialen door te slikken die helemaal niet bedoeld zijn als voedsel. Als je het zo opschrijft, klinkt het misschien vooral vreemd, maar voor iemand met pica kan de behoefte om niet-eetbare dingen te eten ontzettend sterk zijn en veel verder gaan dan een bijzondere voorkeur of een slechte gewoonte die je jezelf maar moet afleren.

Wanneer mensen aan een eetstoornis denken, denken ze vaak als eerste aan anorexia nervosa. Misschien komt er een beeld in je hoofd van iemand die heel erg is afgevallen, nauwelijks eet, ontzettend bang is om aan te komen en voortdurend bezig is met calorieën, eten en gewicht. Dat beeld bestaat natuurlijk niet voor niets, maar het is slechts één van de vele manieren waarop een eetstoornis eruit kan zien.

Er zijn veel mensen die houden van eten. Er zijn kleine eters en grote eters. Echter, er is een moment waarop eten geen normaal eten meer is. Niet een maaltijd, niet een keuze, maar een drang. Een leegte die gevuld moet worden — niet in je maag, maar ergens dieper. Je staat in de keuken,. Soms overdag maar regelmatig ook midden in de nacht.  De koelkast licht fel op. Je weet dat je niet écht honger hebt, maar je voelt iets dat lijkt op honger: een spanning, een onrust, een behoefte aan rust die alleen eten lijkt te kunnen geven. Je pakt een kom uit de kast. Een bord is te klein, daar past het niet op. Je schept op. Een portie pasta van de dag ervoor, een bolletje ijs, een paar koekjes, een zakje snoep. Het maakt niet uit dat het helemaal niet bij elkaar past. Als het maar eten is. Zo veel mogelijk, zo snel mogelijk. Je eet snel, haastig, zonder te proeven. Je voelt het niet eens. In een recordtempo is die hele kom op, maar de leegte is nog niet gevuld. Je besluit de kom weg te zetten en verder te gaan met een verpakking snoep. Ook liggen er nog 6 boterhammen in de vriezer. Je eet ze bevroren. eten is eten. Zo lang de leegte maar gevuld raakt. Na 90 minuten ben je uitgeraast. Het is goed zo, de drang is gaan liggen. En daarna — schaamte. Schuld. Verdriet. Je beloofde jezelf dat het de vorige keer de laatste keer was. En die daarvoor, die daarvoor en die daar weer voor.  Tot het weer gebeurt. 

Toen ik begon met herstellen van mijn eetstoornis, was mijn hoogste doel 'vrijheid'. Wat zou ik een fijn leven krijgen als mijn leven niet meer draaide om calorieën tellen, weegschalen, eetregels en angst voor eten en panie voor aankomen. Maar wat ik toen nog niet inzag, was het juist die vrijheid die het zo eng maakte om mijn eetstoornis los te laten. Juist die vrijheid, zeker in herstel, voelt als een onbewandeld pad bewandelen zonder routebschrijving. Of nog erger zonder paden. Juist die eetstoornis gaf mij de kaart die ik toen nodig had om het leven te leven. Omdat ik nog niet wist hoe ik zonder routekaart mijn leven moest leven. Herstel voelt alsof je alle controle waar je jarenlang op hebt geleund, moet opgeven. En dat is niet per se bevrijdend. Soms is het doodeng.

Ben ik bang om terug te vallen in mijn eetstoornis? Ik vind dat een moeilijke vraag. Niet omdat ik niet weet of ik beter wil worden. Dat wil ik. Ik weet heel goed dat ik nooit meer zo ziek wil zijn als ik ben geweest. Ik weet inmiddels ook dat ik met een anorectisch lijf niet gelukkig kan zijn.Maar toch is het antwoord niet simpelweg: nee, ik ben niet bang om terug te vallen. Want het kwijtraken van mijn eetstoornis is óók eng.

Wanneer we aan een eetstoornis denken, denken veel mensen automatisch aan anorexia nervosa of boulimia nervosa. We denken aan calorieën, gewicht, afvallen en een verstoord lichaamsbeeld. Maar er bestaat een eetstoornis die helemaal losstaat van het lichaamsbeeld: ARFID.

Een van de vreemdste dingen aan mijn herstel van een eetstoornis? Dat ik meer eet, aankom en toch minder energie lijk te hebben dan wanneer ik nog diep in mijn eetstoornis zat. Sterker nog: dagelijks ben ik rond 16 uur ontzettend moe. Maar slapen? Dat lukt soms helemaal.

Wanneer de knop in je hoofd om is, en je jouw leven drastisch omgooit (of dit nu thuis is of in een kliniek) dan zal, vooral in het begin, het gewicht waarschijnlijk vrij snel toenemen. Maar hoe ga je nu om met een grote gewichtstoename in een korte tijd?

Ik wil deze blog beginnen met de zin 'maar voelt dat als een keuze, of heb jij die keuze niet' uit een liedje van Marco Borsato. Dit omschrijft pijnlijk accuraat hoe een keuze kan aanvoelen alsof je helemaal geen keuze hebt. eetstoornisherstel is zo'n keuze die vaak kan voelen alsof jij de keuze niet hebt. Maar die heb je weldegelijk. Je met alles wat je hebt inzetten voor eetstoornisherstel is een keuze.  

2024 is het meest intense jaar wat ik ooit heb meegemaakt in mijn leven. Om het te kunnen afsluiten, wil ik er nog 1 keer doorheen gaan.