Mijn geheugen van de periode die voor mij traumatisch is geweest en uiteindelijk tot PTSS. Om uit te leggen hoe voor mij PTSS werkt gebruik ik het metafoor van een boek.
Het PTSS-boek is een boek waar at random pagina’s uit zijn gescheurd. De verhalen zijn goed leesbaar, maar hier en daar ontbreken er stukken. Het is geen chronologisch verhaal maar een bundel van gebeurtenissen waar geen datum bij staat. Het boek opent zichzelf en toont de opengeslagen pagina’s aan mijn brein. Het is daar wanneer ik het hebben kan, maar ook wanneer het leven an sich eigenlijk al te veel is en alle stadia ertussen. Sommige pagina’s heb ik al tientallen keren gelezen, de meeste een paar keer, maar het boek toont regelmatig een pagina die het nog niet eerder heeft getoond.
Dissociatie
Als mijn brein denkt dat het een pagina niet aankan, dan schakelt het uit bescherming uit. Alsof ik onder narcose ben. Als ik ontwaak, ben ik volledig gedesoriënteerd. Ik vind mijzelf altijd terug op een veilige plek, bv. ineengedoken achter het bed. Hoe ik daar ben gekomen heb ik ook geen herinneringen aan. Dit fenomeen is briljant tijdens een traumatische gebeurtenis, maar enorm lastig als het niet meer nodig is.
Herbelevingen van pagina’s die ik vaker lees leiden vaak niet meer tot een volledige dissociaties. Hoe heftiger en hoe nieuwer de bladzijde is, hoe heviger mijn dissociatie. Soms mist er 10 minuten, maar ook 4 uur achtereen komt voor.
Traumatherapie
Sinds een maand ben ik begonnen met traumatherapie. Daar worden in rap tempo pagina's toegevoegd aan het boek. Tijdens de therapie lees ik de verhalen samen met mijn therapeut. Dat zorgt ervoor dat ik niet raak uitgeschakeld. Echter, als ik de pagina's ongecontroleerd thius opnieuw lees, gaat het soms toch is. Zo zit ik op de bank, en dan ineens vind ik mezelf opgekruld in de hoek van de kamer. We proberen de pagina's niet te snel toe te voegen. We proberen ze samen te lezen zodat ze minder hevig zijn wanneer ik ze ongecontroleerd herlees. Dat gaat best wel goed. Met babystapjes, niet meer dan 3 pagina's per week, vullen we het boek aan.
Hoe dik is het boek
Ik weet niet hoe dik het boek is. Dat is nog niet zichtbaar, omdat de losgescheurde pagina's zich telkens toevoegen. Ik weet niet hoeveel nieuwe pagina’s nog ongeopend op me wachten. Dat maakt me bang, omdat ik nooit weet, hoeveel er nog over is. Wanneer het boek uitgelezen is. Wanneer mijn leven niet wordt beheerst door herinneringen die me overweldigen. Wanneer ik het verleden los kan laten en enkel nog maar vooruit mag kijken. ik zou zo graag willen weten hoeveel hoofdstukken er nog komen. Ik zou willen weten wanneer ik kan zeggen: dit was het. Nu is alles geweest. Maar zo werkt het helaas niet.
Moet het boek uit?
Een gedachte waar ik langzaam mee probeer te oefenen, is dat mijn doel misschien niet hoeft te zijn om het boek volledig uit te lezen. Misschien zullen er altijd pagina’s blijven die ik me niet herinner. Misschien zullen sommige pagina’s altijd gevoelig blijven. Misschien hoef ik niet ieder detail van mijn verleden te kennen om verder te kunnen met mijn toekomst. Het doel van therapie is voor mij niet om een perfect compleet boek te maken. Het doel is dat het boek niet langer mijn hele leven bepaalt. Dat een pagina kan bestaan zonder dat ik erin verdwijn. Dat ik een herinnering kan hebben zonder dat mijn lichaam denkt dat ik het opnieuw meemaak. Dat een hoofdstuk uit het verleden een hoofdstuk uit het verleden mag zijn. En dat mijn huidige leven langzaam belangrijker wordt dan wat er ooit is gebeurd.
Ik ben mijn boek niet
Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste gedachte. Ik heb een boek. Een ingewikkeld boek.Een heftig boek. Een boek met ontbrekende pagina’s, losse hoofdstukken, onverwachte herlezingen en stukken die ik liever nooit meer zou willen lezen. Maar ik bén het boek niet. Ik ben degene die ermee leert omgaan. En op dit moment leer ik dat samen met mijn therapeut. Pagina voor pagina. Soms drie per week. Soms geen enkele. Soms gaat het goed en soms beland ik alsnog ergens op de grond, zonder te weten hoe ik daar terecht ben gekomen. Maar iedere keer dat ik een pagina kan lezen zonder volledig uit te schakelen, is dat voor mij winst. Niet omdat de herinnering daarmee minder belangrijk wordt. Maar omdat ik er iets meer controle over krijg.
Over het woord trauma
Trauma is voor mij een erg gevoelig onderwerp. Niet omdat ik vind dat mijn trauma erger is dan dat van iemand anders. Dat wil ik absoluut niet zeggen. Iedereen draagt zijn eigen verhaal. Wat iemand heeft meegemaakt, hoeveel pijn iets heeft gedaan en welke gevolgen het heeft gehad, kun je niet simpelweg naast elkaar leggen en rangschikken. Toch vind ik het soms lastig hoe vaak tegenwoordig het woord trauma wordt gebruikt.In mijn ogen wordt er in de psychiatrie soms bijna mee gepronkt. Alsof het hebben van een trauma iets is waarmee je je kunt onderscheiden, alsof het een soort label is dat steeds vaker op iemand geplakt wordt. En juist omdat ik weet hoeveel pijn er achter zo’n woord kan zitten, vind ik dat moeilijk. Een trauma is voor mij geen interessant verhaal. Het is geen identiteit. Het is geen wedstrijd. En het is al helemaal geen statussymbool. Het is een ervaring die gevolgen kan hebben. Soms hele grote gevolgen. Ik denk daarom dat we voorzichtig moeten zijn met het woord. Niet om te bepalen wie wel of geen recht heeft op het woord trauma, maar om te onthouden dat achter dat woord altijd een mens zit. Een mens met een verhaal. Een verhaal dat misschien wel helemaal niet verteld kan worden. Omdat het te veel pijn doet en omdat het te persoonlijk is.
Mijn boek is voorlopig niet uit
Ik weet niet hoeveel pagina’s er nog komen. Ik weet niet hoeveel er nog gescheurd zijn. Ik weet niet wanneer ik het boek uitgelezen heb. Maar ik weet wel dat ik inmiddels niet meer alleen ben terwijl ik lees. Mijn therapeut zit naast me. We openen de pagina’s samen. Niet te snel. Niet meer dan ik aankan. En misschien is dat voorlopig genoeg. Ik hoef vandaag niet te weten hoe dik mijn boek uiteindelijk wordt.Ik hoef vandaag niet alle pagina’s te lezen. Ik hoef zelfs niet te weten wat er op de volgende pagina staat. Vandaag hoef ik alleen deze pagina te lezen en daarna mag het boek weer dicht.
Misschien is herstel niet het boek uit krijgen.
Misschien is herstel leren dat jij degene bent die bepaalt hoe je ermee verder leeft.
Reactie plaatsen
Reacties