Prikkelverwerking bij autisme

De basis van het probleem van de prikkelverwerking van een autistisch brein is eigenlijk dat het super talentvol is in de verwerking ervan. Laat deze zin even op je doordringen. Onvermogen tot goede prikkelverwerking door het hypertalent van prikkelverwerking. Voor nu is dat erg abstract, maar ik neem jullie mee, in een stuk uitleg over autistische breinen in het algemeen (wet breekt regel) maar ook specifiek in mijn hoofd. Hiermee hoop ik meer begrip op te brengen voor overprikkeling en vermoeidheid. Dit wordt namelijk afgedaan als luiheid en geen zin hebben, en dat doet mij en velen bekenden met autisme geregeld pijn.

Normale prikkelverwerking

Continu komt er informatie van zintuigen via zenuwen binnen in je brein. Dit zijn stroompjes die worden doorgegeven van zenuwcel op zenuwcel, tot ze in een juist hersengebied raken, waar ze kunnen worden omgezet vaan elektrisch signaal naar nuttige informatie. Echter is dit zo veel dat er een voorselectie wordt gemaakt, zodat het brein niet overal op reageert. Het meeste wat je binnenkrijgt is namelijk helemaal niet nuttig. Zo beschermt het brein zichzelf tegen een te grote dosis te verwerken informatie.

Zie even voor je alsof het brein een bedrijf is met een manager en een secretaresse. Alle informatie komt binnen bij de secretaresse. Zij snapt deze informatie niet 100% maar kan wel heel snel en effectief bedenken of dit nuttig is door te zetten naar de manager. Van de 100 mails, stuurt zij er 3 door, van de 30 telefoongesprekken 2. De manager gaat vervolgens uitgebreid aan de slag met hetgeen hij binnenkrijgt.

Autistische prikkelverwerking

De secretaresse is nooit aangenomen, alle signalen komen direct. Je hebt geen filter, alles komt binnen, en alles komt binnen als even relevant. De manager gaat aan de slag met alles wat binnenkomt, alles moet tot in detail beantwoord en verholpen worden. Dit is immers de taak van de manager. De eerdergenoemde 100 mails en 30 telefoongesprekken zijn allen net zo relevant en worden even secuur en worden met evenveel aandacht afgewerkt. Voordeel, de manager mist niets door voorselectie van de secretaresse. Nadeel: iemand met autisme is altijd moe (vind je het gek als je continu alles moet zien, ruiken, voelen, horen, proeven en begrijpen) en raken op een gegeven moment overprikkeld.  

Wat er in mijn hoofd gebeurt terwijl ik dit schrijf

Tijdens het schrijven van deze blog ben ik me bewust van alle geluiden om me heen:

• Er rijdt een sirene voorbij. Goed luisteren. Oja, dit is een brandweerwagen. Waar zou die heen gaan?
• Een deur gaat dicht. Buiten volgens mij. Wat een raar tijdstip.
• Kunnen ze die sondepomp niet wat zachter maken, zo ben ik me altijd bewust van mijn volpropproces, arhhh.
• Knal, schrik, wat was dat
• Het klinkt als een motor, maar het houdt zo lang aan, zou het dan toch een grasmaaier zijn

En intern gebeurt er ook enorm veel:

• Ik moet plassen. Wel of niet eerst dit stuk afschrijven. Ik zit er zo lekker in. Maar straks krijg ik weer blaasproblemen.
• Ik zit echt niet chill maar zo staat mijn laptop het handigst. Zo blijven zitten of laptop op schoot pakken.
• Ik heb zin in koffie maar geen zin om de afdeling op te gaan. Wat weeg zwaarder.
• Is mijn expertise wel groot genoeg om dit stuk te schrijven?

Gevolgen van de autistische prikkelverwerking

Prikkels verwerken kost energie. Logisch want je hoofd heeft energie nodig om dingen te verwerken, om te denken. Door het missen van de voorselectie, hebben de hersenen veel meer prikkels om te verwerken. Daarbij hebben mensen met autisme het veel meer nodig om dingen te begrijpen voor een observatie kan worden losgelaten. Niet alleen een detail dat een ander ziet valt op, maar er komt meteen de vraag, waaorm zit dat daar? Een menselijk brein is niet gemaakt voor zo veel verwerking van prikkels en gedachtegangen en raakt chronisch vermoeid.

Overprikkeling

Door de overvraging van het brein, raakt het regelmatig overprikkeld. Eigenlijk vergelijkbaar met een medewerker die zo lang en intensief heeft gewerkt, dat het zijn werk niet meer goed doet. Dat maakt hem geen slechtere medewerker. Dit zegt dat hij naar huis moet voor rust om morgen verder te kunnen. Precies dit is ook gaande in het brein. Het is zodanig overbelast dat het steken laat vallen. Hoe meer je hem in dit geval blijft belasten, hoe meer steken het laat vallen. Het heeft echt rust nodig om te resetten.

Symptomen

Vaak voel je, zeker als je weet wat je kan verwachten, een overprikkeling aankomen. Voorsymptomen zijn:

• Hyperactiviteit
• Hyperalertheid
• Verminderd begrijpen wat er om je heen gebeurt
• Neiging tot veel praten

En vervolgens komt de overprikkelde fase:

• Geen prikkels kunnen verdragen
  • Behoefte aan een stille en donkere ruimte
• Voorkeur voor eenzelfde positie
• Stimgedrag (herhalen van een bepaalde beweging om rust te worden)
• Alleen willen zijn
• Niet op woorden kunnen komen
• Soms: uitval van lichaamsfuncties

Ontprikkelen

Het enige medicijn tegen overprikkelen is ontprikkelen. Dat klinkt helaas romantische dan het is. Voor mij betekent dat urenlang in het donker op mijn bed wachten, tot mijn hoofdbliksem stopt en de bliksemgeleider weer overeind staat. De duur hiervan hangt af van de mate van overprikkeling. Soms is een uur voldoende, gisteren had ik 18 uur nodig. Wat je tijdens dat ontprikkelen doet? Echt helemaal niets. Niet kijken, niet horen (oordopjes zijn top) zelfs niet bewegen. Maar denk niet dat dit fijn voelt als een chillsessie op de bank na een vermoeiende dag. De eerste minuten, soms het eerste uur is een welkome oase van rust. Maar vanaf een bepaald moment kan je geen prikkels hebben (dan schiet je hoofd direct terug in overprikkeling) maar ben je je heel bewust van het feit dat je niets doet. Ik kan me echt kapot vervelen. Het openen van een oog om te kijken of ik niet toch wat kan doen is echter al genoeg om me weer verlamd op dat bed te krijgen. Wachten.

Maatschappelijke deelname

Overprikkelen is een groot probleem bij autistische mensen en is een van de grootste problemen waardoor zij ook niet goed meedraaien in de maatschappij. Werkplekken zijn niet ingesteld op chronische vermoeidheid en op het laatste moment afzeggen doordat je brein weigert. Logisch, daar is ook bijna niet op in te stellen. Toch is het jammer. Neem mij als voorbeeld. Ik heb echt voldoende hersencapaciteit om te werken. Maar niet altijd. En niet voorspelbaar. En daarom zit ik toch echt thuis. Zonde. Het zou zo fijn zijn als er werkplekken kunnen worden gecreeërd die voor mensen met autisme haalbaar zijn. Kortere dagen, minder prikkels en minder verantwoordelijkheid. Dit heb ik wel gevonden in mijn dagbesteding, waardoor ik weer een beetje meedoe in de maatschappij. Maar uiteindelijk wil ook ik gewoon mijn boterham verdienen en niet afhankelijk zijn van een WJAONG.