Waarschijnlijk heb je de term EMDR wel eens gehoord van een psycholoog, huisarts of iemand in je omgeving. Maar wat houdt EMDR eigenlijk in? En wanneer kan deze behandelmethode helpen? Hoe werkt EMDR en kan ik het wel aan? Ik hoop je in deze blog antwoord te kunnen geven op deze vragen.
Wat is EMDR?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Het is een bewezen effectieve behandelmethode voor mensen die last blijven houden van ingrijpende of traumatische ervaringen. Denk bijvoorbeeld aan een verkeersongeval, een geweldsincident, seksueel geweld, pesten, een medische ingreep of het verlies van een dierbare.
Soms verwerkt ons brein een heftige gebeurtenis niet volledig. De herinnering blijft als het ware "vastzitten", waardoor klachten kunnen ontstaan zoals angst, verdriet, spanning, nachtmerries of herbelevingen. EMDR helpt om deze herinneringen op een minder belastende manier op te slaan. Het is dus niet een manier om de gebeurtenissen te vergeten. Het is de bedoeling dat je aan de gebeurtenis kan denken zonder de grote lading eraan te voelen.
Hoe werkt EMDR
Ons brein is normaal gesproken goed in staat om gebeurtenissen te verwerken. Tijdens de slaap en in de dagen na een ervaring worden herinneringen opgeslagen, krijgen ze een plek en neemt de emotionele lading meestal af. Bij een zeer ingrijpende of overweldigende gebeurtenis kan dit natuurlijke verwerkingsproces echter vastlopen. De herinnering blijft dan als het ware "onverwerkt" opgeslagen, waardoor deze gemakkelijk opnieuw wordt geactiveerd.
Wanneer iemand aan deze herinnering wordt herinnerd, kan het voelen alsof de gebeurtenis opnieuw plaatsvindt. Dit kan leiden tot heftige emoties, lichamelijke spanning, angst, schuldgevoelens of negatieve gedachten over zichzelf. Ook kunnen bepaalde geluiden, geuren, plaatsen of situaties de herinnering onverwacht oproepen.
Tijdens een EMDR-behandeling wordt de cliënt gevraagd om de belastende herinnering zo levendig mogelijk voor de geest te halen. Tegelijkertijd voert de cliënt een tweede taak uit die de aandacht vraagt. Vaak volgt de cliënt met de ogen de hand of een lichtje dat heen en weer beweegt, maar er kan ook gebruik worden gemaakt van afwisselende geluiden via een koptelefoon of lichte tikjes op de handen of knieën.
Deze combinatie van het oproepen van de herinnering en het uitvoeren van een aandachtvragende taak belast het werkgeheugen. Het werkgeheugen heeft een beperkte capaciteit. Omdat de aandacht over twee taken wordt verdeeld, kan de herinnering minder scherp en minder intens worden beleefd. Na meerdere herhalingen ervaren veel mensen dat de beelden minder levendig worden en dat de emoties die eraan gekoppeld zijn afnemen.
Tijdens de behandeling kunnen verschillende gedachten, gevoelens of nieuwe herinneringen spontaan naar boven komen. De therapeut begeleidt dit proces zorgvuldig en vraagt regelmatig wat de cliënt opmerkt. Op basis daarvan wordt de behandeling stap voor stap voortgezet, totdat de oorspronkelijke herinnering weinig of geen emotionele spanning meer oproept.
Naast het verminderen van de emotionele lading wordt ook aandacht besteed aan de betekenis die iemand aan de gebeurtenis geeft. Na een traumatische ervaring kunnen mensen bijvoorbeeld denken: "Ik ben niet veilig", "Het was mijn schuld" of "Ik ben machteloos." Wanneer de herinnering minder belastend is geworden, ontstaat er vaak ruimte om deze overtuigingen te vervangen door meer realistische en helpende gedachten, zoals: "Ik heb gedaan wat ik kon", "Ik ben nu veilig" of "De gebeurtenis ligt achter me."
Het doel van EMDR is niet om de herinnering uit te wissen. De gebeurtenis blijft onderdeel van iemands levensverhaal. Wel verandert de manier waarop de herinnering wordt opgeslagen. Hierdoor kan iemand eraan terugdenken zonder overspoeld te worden door angst, verdriet of andere intense emoties. De herinnering verliest haar scherpe emotionele lading, waardoor er meer ruimte ontstaat om het dagelijks leven weer op te pakken.
Hoewel EMDR vooral bekend is als behandeling voor posttraumatische stressstoornis (PTSS), wordt het ook toegepast bij andere klachten, zoals:
-
Angstklachten en paniekaanvallen
-
Fobieën
-
Negatief zelfbeeld
-
Rouw na een ingrijpend verlies
-
Stress na een schokkende gebeurtenis
-
Prestatieangst
-
Somberheidsklachten waarbij ingrijpende ervaringen een rol spelen
Een therapeut beoordeelt altijd of EMDR geschikt is voor jouw situatie.
Het aantal behandelingen verschilt per persoon. Bij een eenmalige ingrijpende gebeurtenis kunnen enkele sessies voldoende zijn. Wanneer iemand meerdere traumatische ervaringen heeft meegemaakt of al langere tijd klachten ervaart, kan een uitgebreider behandeltraject nodig zijn.
Het is normaal dat tijdens of vlak na een sessie emoties tijdelijk sterker aanwezig zijn. Sommige mensen voelen zich moe of merken dat herinneringen en gevoelens loskomen. Dit hoort vaak bij het verwerkingsproces. In de meeste gevallen nemen deze reacties na verloop van tijd af. Met andere woorden: het wordt eerst alleen maarr erger maar daarna wordt het echt beter.
Werkt EMDR echt?
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat EMDR een effectieve behandeling is voor trauma- en stressgerelateerde klachten. Veel mensen ervaren na de behandeling minder angst, minder herbelevingen en meer rust wanneer zij terugdenken aan de gebeurtenis. De resultaten verschillen uiteraard per persoon, maar EMDR wordt wereldwijd aanbevolen in professionele richtlijnen voor traumabehandeling. EMDR heeft vooral groot succes bij een trauma door een of een paar gebeurtenissen en niet zo zeer door een lange periode aan traumatische ervaringen.
Een ingrijpende ervaring hoeft niet blijvend invloed te houden op je dagelijks leven. Wanneer herinneringen je blijven achtervolgen of je functioneren beperken, kan EMDR een waardevolle behandelmethode zijn. Heb je vragen of twijfel je of EMDR bij jouw situatie past? Bespreek dit dan met een gekwalificeerde psycholoog of therapeut. Samen kun je bekijken welke behandeling het beste aansluit bij jouw behoeften.
Reactie plaatsen
Reacties