Ik kan weer niet slapen. Het is vier uur 's nachts. De laatste keer dat ik sliep was twee dagen geleden. Of was het drie dagen? Ik weet het niet meer. En daar is het. Ik schrik ervan. Iemand slaat op de muur, alsof er een spijker in de muur geslagen wordt bij de buren. Is dit echt? Dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt in de nacht. Heb ik zulke rare buren. Doen ze dit om mij te pesten? is het echt?
Mijn katten liggen vredig te slapen. Zij horen niets. Maar het is er toch. Ik pak mijn mobiel en open de dictafoon. Ik neem het geluid op om te kijken of de balkjes uitslaan. Niets dan een flatline. Maar het is er toch echt.
Bonk. Bonk. Bonk.
Ik zet de opname harder. Niets. Ik stop de opname en meteen hoor ik het weer.
Bonk. Bonk. Bonk. Bonk
Ik kijk naar de muur.
Bonk. Bonk.
Het komt bij de buren vandaan. Daar ben ik bijna zeker van. Maar wie slaat er om vier uur 's nachts een spijker in de muur?
04.17 uur
Ik probeer mezelf gerust te stellen.
Slaaptekort, Anna. Je weet wat slaaptekort met je doet.
Ik heb dit eerder gehad. Wanneer ik te lang wakker ben, begint mijn brein soms geluiden te produceren die er niet zijn. Ik weet dat. Tenminste, op dit moment weet ik het nog. Dat zou geruststellend moeten zijn. Dat is het niet. Want het probleem met een hallucinatie is dat het geluid niet voelt alsof ik het verzin. Ik denk niet aan een bonk. Ik hoor een bonk.Het geluid bevindt zich niet ergens vaag in mijn gedachten. Het komt van daar. Van die muur. Een paar meter bij mij vandaan.
Bonk.
Mijn kat draait zich om.Ze hoorde het. Toch? Ik verstijf. Zie je wel? Ze hoorde het. Of draaide ze zich gewoon om? Ik blijf naar haar kijken. Als zij nog een keer reageert, is het echt. Dat besluit ik. Ik wacht. Niets. Na 10 minuten weet ik mezelf te sussen. Het is weg. Ik moet gewoon gaan slapen nu, maar hoe doe je dat als je stijf staat van de adrenaline?
Bonk. Bonk. Bonk.
05.03 uur
Nu hoor ik voetstappen. Niet bij de buren. Op de galerij. Langzaam. Beheerst. Sluipend.
Stap.
Stap.
Stap.
Ze komen dichterbij. Ik kijk naar de voordeur. Ik begin bang te worden. Het geluid komt nog dichterbij. Tot vlak voor mijn deur.
Stil.
Dan weer.
Stap.
Stap.
De stappen gaan van mijn deur weg. Ik loop naar de deur en controleer of hij op slot zit. Ja alle sloten zitten erop. Ik ben veilig, toch? Anna hou op. Er is niets of niemand. Er is geen gebonnk. Er zijn geen stappen. Je hebt niet geslapen. Je weet dit nu toch wel?
En dan is het stil. Ik wacht.
Misschien was er dan toch niemand. Of is diegene doorgelopen?
Ik ga terug naar de bank.
Bonk. Bonk. Bonk
Nu weet ik het niet meer.
Ik pak opnieuw mijn telefoon. Dictafoon aan. Ik houd mijn adem in zodat mijn eigen ademhaling de opname niet verstoort.
Bonk.
Niets op het scherm.
Bonk.
Nog steeds niets. Hoe kan ik iets zo duidelijk horen terwijl mijn telefoon niets registreert?
06.41 uur
Het wordt licht. Normaal gesproken maakt ochtendlicht alles minder eng. De nacht is voorbij, mensen worden wakker en de wereld begint weer. Vandaag helpt het nauwelijks. Ik heb nog steeds niet geslapen. Mijn lichaam voelt uitgeput, maar mijn hoofd weigert uit te schakelen. Mijn gedachten bewegen sneller en ik merk dat ik steeds vaker moet nadenken over dingen die normaal vanzelfsprekend zijn.
Was dat geluid echt? Heb ik die deur echt gehoord? Heb ik dat net zelf gedacht of hoorde ik iemand iets zeggen? Dat laatste maakt me bang.
Want inmiddels zijn het niet alleen meer geluiden. Ik hoor mijn naam. Heel zacht. Anna. Het komt uit het kussen van de bank. Nu weet ik het zeker, het zit in mijn hoofd. Ik ga op de bank iggen, ik ben zo moe. Ik woel en draai. Anna ga slapen, al is het maar een uur, op deze manier loopt het mis en voor je het weet beginnen de wanen.
Ik draai me om. Ik woel. Maar daar is het weer. Bonk bonk bonk bonk bonk. Ik sta op. Dan maar geen slaap.
08.12 uur
Ik maak koffie en hoor vanuit de woonkamer:
Anna.
Deze keer duidelijker. Ik loop terug.Mijn katten kijken me aan alsof ze vooral willen weten waarom hun ontbijt nog niet klaarstaat."Hoorden jullie dat?" Alsof twee katten antwoord gaan geven. An, je wordt echt knettergek. Kom op, kop onder water, even resetten.
Toch kijk ik naar hun oren. Geen beweging. Oké. Niet echt. Waarschijnlijk niet echt. Ik probeer mezelf een regel te geven:
Als ik iets hoor en de katten reageren niet, vertrouw ik de katten.
Dat klinkt rationeel. Maar een paar minuten later hoor ik opnieuw mijn naam en denk ik:
Misschien horen zij het gewoon niet.
Mijn eigen bewijs begint tegen mij te werken.
10.36 uur
Dit is het moment waarop het verschil tussen weten en ervaren steeds groter wordt. Ergens weet ik nog dat ik slaaptekort heb en dat dit bij mij hallucinaties kan veroorzaken. Maar tegelijkertijd hoor ik die geluiden werkelijk. Stel je voor dat iemand naast je een glas op tafel zet. Je hoort het tikje van het glas op het hout. Niemand hoeft jou ervan te overtuigen dat je dat geluid hebt gehoord. Je hebt het gehoord. Zo voelt dit ook.Alleen zegt de rest van de wereld dat mijn glas nooit op tafel is gezet.
12.14 uur
Er klinkt muziek. Heel zacht. Alsof ergens twee kamers verderop een radio aanstaat.Ik probeer de melodie te herkennen. Wanneer ik naar links loop, lijkt het harder te worden. Dus daar komt het vandaan. Ik loop verder. Nu lijkt het juist achter mij vandaan te komen. Ik stop. De muziek stopt ook. Ik loop terug. Daar is het weer. Mijn hoofd probeert automatisch een verklaring te vinden. Buren. Een televisie. Iemand buiten. Alles is waarschijnlijker dan dat mijn eigen brein muziek heeft aangezet.
Maar is dit een hallucinatie of is dit er echt. Het zou niet gek zijn, soms hoor je wel eens muziek vanuit een andere woning. Het enge is dat ik niet meer kan onderscheiden wat echt is en wat niet.
14.27 uur
Ik ben kapot. Mijn ogen branden en mijn lichaam smeekt om slaap. Maar slapen lukt niet. Iedere keer wanneer ik bijna wegzak, hoor ik iets. Een deur die dichtslaat. Mijn naam. Voetstappen. Een tik tegen het raam. Soms alleen een onduidelijk gefluister waarvan ik geen woorden kan maken. Dat laatste is misschien nog vervelender dan wanneer ik wél begrijp wat er gezegd wordt. Want mijn hoofd probeert de ontbrekende woorden zelf in te vullen.
Wat werd daar gezegd?
Ging dat over mij?
Was het mijn naam?
Staat er iemand buiten?
Ik controleer het raam.
Niemand.
16.02 uur
De twijfel begint zich te verplaatsen. Eerst twijfelde ik aan de geluiden. Nu begin ik aan mijn controles te twijfelen. Misschien neemt mijn telefoon het gewoon niet goed op. Misschien reageren katten helemaal niet op ieder geluid.
Misschien zag ik niemand voor de deur omdat diegene net buiten mijn zicht stond.
Misschien.
Misschien.
Misschien.
Dat woord is gevaarlijk wanneer je brein probeert vast te stellen wat echt is. Want voor bijna alles bestaat wel een misschien.
18.46 uur
Ik weet dat de geluiden waarschijnlijk niet echt zijn. Dat zinnetje herhaal ik bewust.
Waarschijnlijk niet echt.
Niet:
Ze zijn niet echt.
Die zekerheid heb ik inmiddels niet meer. En dat is misschien het belangrijkste wat ik met deze blog wil laten voelen. Een hallucinatie is voor mij niet hetzelfde als fantaseren. Als ik mij nu voorstel dat iemand op mijn muur klopt, weet ik dat ik dat zelf bedenk.
Maar wanneer ik hallucineer, hoef ik niets voor te stellen. Het geluid komt vanzelf. Hard, extern, overtuigend en echt.
Bonk. Bonk. Bonk.
Daar is het weer.
Ik kijk naar mijn katten. Niets. Oké. Vertrouw de katten, Anna.
21.31 uur
Mijn wereld is vandaag ontzettend klein geworden. Muur. Voordeur. Raam. Katten. Telefoon. Dictafoon. Steeds opnieuw controleren wat werkelijk is. Bang. Ik durfde niet naar buiten.
Ik merk hoe uitputtend dat is. Niet alleen omdat ik niet slaap, maar omdat mijn hersenen de hele dag een taak uitvoeren waar je normaal gesproken nauwelijks bij stilstaat:
bepalen wat echt is.
Normaal vertrouw ik mijn zintuigen. Als ik iets hoor, heeft iets geluid gemaakt. Nu moet achter ieder geluid een vraagteken.
23.08 uur
Ik neem mijn noodmedicatie in zodat ik toch kan slapen. Het probleem van die medicatie is dat die heel snel went. Het moet dus echt maar heel soms worden ingezet in hoge dosis om me uit de hallucinaties te halen. Nu moet ik slapen, dat is een ding wat zeker is. Ik neem mijn medicatie en 30 minuten later lig ik in bed. Bink. Bonk. Bonk. Ik hoor het. Ik val in slaap.
Dit is hoe werkelijk iets onwerkelijks kan voelen
Ik schrijf dit niet omdat iedereen met slaaptekort gaat hallucineren en ook niet omdat iedere psychose er zo uitziet. Dit is een inkijkje in hoe het voor mij kan zijn wanneer slaaptekort ervoor zorgt dat ik dingen begin te horen die er niet zijn.
Wat ik vooral wil laten zien, is hoe weinig een hallucinatie te maken hoeft te hebben met simpelweg niet begrijpen dat iets onmogelijk is. Ik kan rationeel weten dat mijn brein mij voor de gek houdt en tegelijkertijd met iedere vezel in mijn lichaam ervaren dat er daadwerkelijk iemand op de muur slaat. Het zijn ook geen hele rare geluiden. Het zijn geluiden die in een flat soms gewoon hoorbaar zijn. Wanneer is het dan echt en wanneer niet wanneer je echt geen verschil hoort. Zo had ik vanmorgen ook een bonk, die ik opnam op mijn dictafoon en toen sloeg de dictafoon uit. Dat maakte me zo blij.
Ik kan naar twee slapende katten kijken en denken:
Zie je wel, er is niets.
Om dertig seconden later te denken:
Maar waarom hoor ik het dan?
Dat voortdurende gevecht tussen weten en waarnemen is ontzettend vermoeiend. En naarmate het slaaptekort groter wordt, wordt de stem die zegt dit komt door je hoofd steeds zachter, terwijl de geluiden juist steeds overtuigender worden. Daarom is slaap voor mij op zo'n moment niet alleen rust. Het is een anker aan de werkelijkheid. Dus wanneer ik zeg dat ik dingen hoor die er niet zijn, bedoel ik niet dat ik een geluidje meen te horen.Ik bedoel dat mijn hersenen mij een werkelijkheid voorschotelen die mijn oren lijken te bevestigen, terwijl mijn omgeving mij vertelt dat er niets gebeurt.
En soms blijft er dan maar één vraag over:
Als mijn eigen zintuigen mij vertellen dat iets echt is, hoe weet ik dan nog dat het dat niet is?
Reactie plaatsen
Reacties