de dagen worden weer korter, de nachten worden langer en buiten neemt de temperatuur af. Voor de één betekent dat kaarsjes aan, een warme trui en gezellig op de bank zitten. Voor de ander begint een periode waar die al maanden tegenop ziet. Opstaan wordt moeilijker, de energie neemt af en de wereld lijkt niet alleen buiten donkerder te worden.
De term winterdepressie wordt soms luchtig gebruikt. We zijn allemaal weleens klaar met regen en kou. Maar een winterdepressie kan je dagelijks leven flink ontregelen. Dan helpt het niet als iemand zegt dat je gewoon wat gezelligheid in huis moet halen.
Wat is een winterdepressie?
Een winterdepressie is een depressie met een terugkerend seizoenspatroon. De klachten beginnen meestal in de herfst of winter en verminderen in het voorjaar. Bij de beoordeling kijkt een behandelaar onder andere of dit patroon minstens twee opeenvolgende jaren voorkomt en of depressieve perioden vooral in dat seizoen optreden.
Dat betekent niet dat je twee jaar moet wachten voordat je hulp mag vragen. Ook bij een eerste winter met klachten verdient je somberheid aandacht.
Mogelijke klachten zijn aanhoudende somberheid, weinig plezier, concentratieproblemen, weinig energie en gevoelens van waardeloosheid. Bij winterdepressie komen daarnaast vaak veel slapen, meer eetlust en terugtrekken uit sociale contacten voor. Niet iedereen heeft dezelfde klachten.
Van buiten kan het lijken alsof iemand weinig onderneemt. Van binnen kan diegene juist voortdurend proberen om zichzelf door de dag heen te trekken. Een douche nemen of een bericht beantwoorden kan dan al veel vragen.
Een winterdip of een depressie?
Je hoeft niet meteen een depressie te hebben als je in november liever onder een dekentje blijft liggen. Bij een winterdip zijn klachten doorgaans milder. Bij een depressie zijn ze aanhoudender en hebben ze meer invloed op je functioneren. Merk je dat somberheid of verlies van plezier vrijwel dagelijks aanwezig is, ongeveer twee weken of langer, bespreek dit dan met je huisarts. Bij ernstige klachten kun je eerder hulp vragen. Je hoeft zelf niet eerst de juiste diagnose te vinden. Ook hoef je niet aan een diagnose te voldoen voor je hulp mag vragen. Ik schrijf dit vaak, maar dat is omdat het zo belangrijk is. Heb jij ergens problemen mee op het gebied van mentale gezondheid, dan is het ALTIJD geoorloofd om hulp te zoeken. Een diagnose is geen toegangsbewijs om je rot te mogen voelen. Je rot voelen, dusdanig dat het je dagelijks leven beïnvloedt is genoeg om hulp te krijgen. Een huisarts is meestal de eerste stap. Die kan samen met jou kijken wat jij nodig hebt om je beter te voelen.
Waarom juist in de winter?
Minder daglicht speelt waarschijnlijk een belangrijke rol. Licht beïnvloedt onze biologische klok, die onder andere ons slaap-waakritme regelt. Ook processen rond melatonine en serotonine worden onderzocht. De precieze oorzaak is nog niet volledig duidelijk. Melatonine kennen we als het hormoon die je natuurlijke slaappatroon bepaalt. Serotonine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Er zijn studies die aantonen dat serotonine afneemt als het donker is. Dit heeft als mogelijke oorzaak de verhoogde aanwezigheid van melatonine.
Daarnaast kan de winter je wereld kleiner maken. Je ziet misschien minder mensen en activiteiten vallen weg. Als je je al somber voelt, kan het lastig zijn om contact te blijven zoeken. En wanneer anderen de winter vooral gezellig vinden, kun je je met je eigen ervaring behoorlijk alleen voelen.
Wat kan helpen?
Dagelijks naar buiten gaan bij daglicht, een regelmatig ritme, passende beweging en contact met anderen kunnen ondersteunen. Maak de stappen haalbaar. Een korte wandeling of samen een kop thee drinken kan een begin zijn. Zulke gewoonten vervangen behandeling niet. Nogmaals, naast deze kleine interventies die je zelf kan toepassen, is hulp vragen te allen tijde geoorloofd.
Het is gemakkelijk om een lijst adviezen te geven. Het uitvoeren ervan is iets anders wanneer je nauwelijks energie hebt. Een naaste kan helpen door samen iets kleins te doen. “Ik kom even langs” kan prettiger zijn dan nog een keer horen wat je allemaal zou moeten.
Lichttherapie kan helpen bij winterdepressie. Daarvoor wordt een speciale lamp gebruikt die doorgaans 10.000 lux wit licht geeft en geen uv-licht. De behandeling gebeurt meestal in de ochtend. Bespreek welke toepassing bij jou past; een gewone lamp of zonnebank is geen vervanging.
Andere behandelingen kunnen gesprekken met een praktijkondersteuner, psychotherapie en soms antidepressiva zijn. Bij een bipolaire stoornis is begeleiding extra belangrijk, omdat lichttherapie een omslag naar hypomanie of manie kan uitlokken
Herken je elk jaar hetzelfde patroon? Bespreek dan tijdig met je behandelaar een plan voor de komende maanden. Dat kan ook duidelijkheid geven over wat je doet wanneer klachten toenemen.
Je hoeft niet op de lente te wachten
“Het wordt vanzelf weer voorjaar” kan goed bedoeld zijn. Maar voor iemand die nu nauwelijks door de dag komt, is het voorjaar ver weg.Je mag hulp vragen terwijl de bladeren nog aan de bomen zitten. Je mag vertellen dat je tegen de winter opziet. En je hoeft je niet schuldig te voelen omdat de gezelligheid die anderen ervaren bij jou niet binnenkomt.
Ik hoop dat we winterdepressie serieus nemen, zonder ieder somber moment een ziekte te noemen. Dat we luisteren wanneer iemand zegt dat het donker wordt van binnen. En dat we samen zoeken naar steun die vandaag al mogelijk is.
Reactie plaatsen
Reacties