Naar huis gaan na een psychiatrische opname klinkt als iets om vooral blij mee te zijn. Toch is het dubbel. In die weken dat ik in een kliniek zit, is mijn kliniek toch als thuis gaan voelen, meer dan dat thuis nu thuis voelt. Je zou zeggen, je mag naar huis, wat ontzettend fijn. Ik ben er ook blij mee. Dat betekent dat ik niet meer zo ontregeld ben, dat een klinische opname op een gesloten ggz afdeling nodig is. Dat betekent ook dat ik volledig van de morfine af ben. Ik ben klaar om naar huis te gaan maar vind het ook enorm spannend. Ik ga naar huis, maar daarmee zijn mijn klachten niet verdwenen. Ik slaap nog altijd beroerd en ook mijn depressie is niet zo maar verdwenen door een paar weken kliniek. Hoe vertrouwd mijn huis ook is, de overgang is groot.
Hieronder wil ik stilstaan bij de grootste verschillen tussen thuis en kliniek. Ik hoop dat je daardoor snapt, dat ik niet enkel positief ben over het weer naar huis gaan.
Een schema maken is iets anders dan het volhouden
In de kliniek leef ik volgens een strak schema. Er zijn vaste momenten voor maaltijden, medicatie en afspraken. Dat geeft structuur, maar het belangrijkste zit voor mij in iets anders: ik word actief in dat ritme meegetrokken. Als het tijd is om ergens te zijn, word ik eraan herinnerd. Als ik op mijn kamer blijf, kan iemand komen kijken. Ik hoef niet iedere stap helemaal vanuit mezelf te zetten. Er is een ritme dat doorgaat, ook wanneer ik zelf vastloop.
Natuurlijk kan ik thuis ook een schema maken. Ik kan opschrijven wanneer ik wil opstaan, eten en iets ondernemen. Maar een schema op papier komt mij niet uit bed halen. Het merkt niet dat ik een maaltijd uitstel of dat ik al uren niets onderneem. Thuis ben ik degene die het moet uitvoeren. Er is geen vanzelfsprekende controle van buitenaf, niemand die even op mijn deur klopt. Ik merk hoeveel verschil er zit tussen weten wat ik zou kunnen doen en de energie en daadkracht vinden om het ook werkelijk te doen.
Een goed voorbeeld hiervan is de wandeling. Wandelen is nog altijd heel belangrijk voor mij. Zo sterk ik mijn spieren meer en meer en ook verbetert mijn longcapaciteit. In de kliniek wordt elke dag van 10:00 tot 10:45 gewandeld. Weer of geen weer, koud of warm, regen of zonneschijn, je kleedt je erop en gaat mee met de wandeling. Thuis vind ik de stap zetten tot een wandeling torenhoog, zeker nu het slecht weer is. Ik schrijf dit stuk nu op de tijd dat ik eigenlijk aan het wandelen hoor te zijn. Maar ik ben met verlof en heb dus de agenda naar mijn eigen hand. Hoe die agenda eruit ziet? geen agenda. Ik doe maar wat. Dat klinkt misschien heel menselijk, maar het is beter voor mijn mentale gezondheid om vast te houden aan een schema.
Van altijd iemand in de buurt naar twee uur per week
In de kliniek is er dag en nacht personeel aanwezig. Als ik me niet goed voel, kan ik aangeven dat ik behoefte heb aan een gesprek. Soms moet ik even wachten omdat iemand met een ander bezig is, maar ik weet dat er hulp in de buurt is. Die wetenschap geeft op zichzelf al iets van houvast. Ik hoef niet vooraf te weten wanneer het moeilijk wordt. Ook midden in de nacht ben ik niet volledig op mezelf aangewezen. Als ik niet verwoord krijg wat er is of waar mijn behoeftes liggen, kan ik zelfs naar de verpleging gaan met de geweldige tekst 'ik weet niet meer wat ik met mezelf aanmoet'. Zij weten dan op dat moment vaak wel wat kan helpen, terwijl ik daar zelf echt niet meer op kan komen.
Thuis verandert dat in mijn geval naar twee uur begeleiding per week. Van personeel dat voortdurend aanwezig is naar twee uur: dat verschil voel ik. Mijn moeilijke momenten houden zich niet aan de planning van mijn afspraken. Juist wanneer ik wakker lig en de nacht eindeloos lijkt te duren, mis ik de mogelijkheid om even naar de verpleging te lopen. Dan merk ik dat ik niet alleen gesprekken mis, maar ook de geruststelling dat er iemand beschikbaar is. En als ik thuis even helemaal vastloop, dan moet ik mezelf daar weer uit zien te krijgen.
Het voelt een beetje als zwemles. Je komt in de kliniek en begint in het pierenbadje. Je mag niet naar buiten en mag je alleen over de afdeling bewegen. Vervolgens ga je naar het grote bad met zwemvest. De verpleging houdt je constant in de gaten en checkt regelmatig bij je in. (voor iedereen die niet bekend is met de term inchecken (buiten het OV om), dat is dat de verpleging jou even opzoekt en vraagt hoe je erbij zit en of je hulp nodig hebt. Vervolgens ga je naar alleen zwembandjes. Je mag op afspraak naar buiten en je meldt je zelf bij de verpleging als het niet goed gaat. Natuurlijk kan de verpleging zo nu en dan toch het reddingsvest naar je gooien, als je er een dag(deel) niet lekker inzit. De laatste ondersteunende fase is het diepe zonder bandjes. Je doet alles zelf, mag met verlof naar huis maar de badjuf (verpleging) staat altijd voor je klaar als je vragen hebt of iets nodig hebt. en dan is in deze metafoor je diploma halen, met ontslag naar huis, waarna je vanaf dan mag vrijzwemmen.
Ineens moet ik overal zelf uit kiezen
Thuis zijn er duizenden mogelijkheden. Ik kan opruimen, schrijven, iets kijken, boodschappen doen of aan een hobby beginnen. Alles ligt binnen handbereik. Dat klinkt als vrijheid, maar die vrijheid kan mij ook overweldigen. In de kliniek zijn mijn keuzes beperkter. Er is minder te doen en een deel van de dag ligt al vast. Wanneer kiezen niet lukt, kan iemand meedenken of wordt een beslissing tijdelijk van mij overgenomen.
Thuis moet ik steeds zelf bepalen wat ik ga doen. Waar begin ik? Wat heeft prioriteit? Waar heb ik eigenlijk behoefte aan? Voor ik het weet, ben ik vooral bezig met kiezen en kom ik aan het doen niet toe.
Ik kan dus verlangen naar meer vrijheid en vervolgens vastlopen wanneer ik die terugkrijg. Dat voelt tegenstrijdig, maar het is wel hoe ik het ervaar.
Gewone gebruiksvoorwerpen voelen ineens anders
In de kliniek liggen voorwerpen die een risico kunnen vormen achter slot en grendel. Thuis liggen diezelfde dingen gewoon tussen mijn spullen. Het zijn gebruiksartikelen die bij het dagelijks leven horen. Ik automutileer niet. Toch kan het spanning geven dat die mogelijkheid thuis weer aanwezig is. Ik ben er een tijd tegen beschermd geweest en merk juist daardoor nadrukkelijker dat die bescherming er nu niet meer is. Het is alsof het opbergen in de kliniek extra nadruk heeft gelegd op het mogelijke gevaar. Een voorwerp waar ik vóór mijn opname nauwelijks bij stilstond, kan nu ineens een beladen gevoel oproepen.
Dat betekent niet dat ik het wil gebruiken om mezelf pijn te doen. Ik merk vooral dat mijn gevoel van veiligheid opnieuw moet wennen aan mijn eigen huis. Ook dat is onderdeel van thuiskomen, al is het misschien niet het eerste waar ik vooraf aan dacht.
Mijn medicatie weer zelf beheren
In de kliniek ligt mijn medicatie achter slot en grendel. Ik krijg alleen wat voor dat moment is voorgeschreven. Er wordt gecontroleerd of ik het daadwerkelijk inneem. Ik hoef het niet zelf te bewaren, te verdelen of op de juiste momenten te pakken.
Thuis heb ik weer toegang tot mijn medicatievoorraad. Daarmee komt ook een verantwoordelijkheid terug die tijdens mijn opname grotendeels van mij werd overgenomen. Ik ben niet meer suïcidaal. Wel ben ik moedeloos over de slapeloosheid. Voor mijn opname heb ik vanuit die moedeloosheid weleens medicatie opgespaard en vervolgens samen ingenomen, in plaats van op de voorgeschreven momenten. Dat was onveilig. Mijn verlangen om eindelijk te slapen maakte dat ik geen oog meer had voor de mogelijke gevolgen.
Nu heb ik samen met mijn begeleider thuis alle overige medicatie, buiten wat ik dagelijks slik, terug naar de apotheek gebracht. Dat was een mega grote stap voor mij. Het voelt als mijn eigen graf graven, omdat ik weet dat er een moment gaat komen waarin ik verlang naar die medicatie maar die dan niet in huis. Tuurlijk is dat precies waarom ik de extra medicatie weg heb gebracht. Ik kan er simpelweg niet mee omgaan.
Nu krijg ik mijn medicatie in baxterzakjes. Dat maakt het risico op overdoseren al een stuk kleiner. Nu kun je denken; maar het zijn toch net zo veel pillen maar dan anders verpakt? Klopt, maar als ik een doosje met een volle strip van slaapmiddel A zie ben ik toch eerder geneigd om een grote hoevelheid te nemen als wanneer ik voor elke dag naar de juiste innametijd moet gaan, daar A uit moet halen en dan weer naar het volgende zakje, etc. Maar ja, het is mogelijk om te sparen. Dat risico nemen we. Ik kan nu alleen maar zeggen dat ik dat niet van plan ben.
Alleen zijn is niet altijd rust
In de kliniek zijn er voortdurend mensen om mij heen. Ik ben lang niet de hele dag aan het praten. Het grootste deel van mijn tijd breng ik op mijn kamer door om te ontprikkelen. Toch is die afzondering anders dan alleen thuis zijn. Op mijn kamer weet ik dat ik naar de gezamenlijke ruimte kan lopen. Er is meestal wel iemand voor een praatje. Ik kan gezelschap opzoeken zonder daar eerst een afspraak voor te maken.
Thuis kan ik in alle rust zitten, maar die rust voelt soms als eenzaamheid. Daar wil ik eerlijk over zijn: ik voel me soms enorm alleen.
Mijn behoefte aan ontprikkeling betekent niet dat ik geen mensen nodig heb. Ik kan weinig contact tegelijk verdragen en toch veel waarde hechten aan de aanwezigheid van anderen. In de kliniek is die nabijheid er op de achtergrond. Thuis moet ik er zelf naar op zoek, juist op momenten waarop initiatief nemen moeilijk kan zijn.
Koffie?
En dan is er nog de kliniekkoffie. Een unieke ervaring, al weet ik niet of ik dat als compliment bedoel. Als iemand mij had verteld dat ik een sterk gezette thee kreeg, had ik het waarschijnlijk ook geloofd. Het had een bruine kleur, het was warm en ergens moest ik erop vertrouwen dat er koffie aan te pas was gekomen.
Thuis weet ik tenminste weer wat er in mijn kopje zit. Tussen alle veranderingen is dat een klein, overzichtelijk voordeel.
Thuiskomen kost mij tijd
Ik kan blij zijn dat ik thuis ben en tegelijk de kliniek missen. Ik mis dan niet per se de opname zelf, maar wel de structuur, de nabijheid en het deel van mijn zorgen dat anderen tijdelijk met mij droegen. Thuis zijn vraagt ineens veel zelfstandigheid. Terwijl ik nog probeer bij te komen, moet ik ook weer plannen, kiezen, contact zoeken en verantwoordelijkheid dragen.
Ik wil mezelf daarom niet afrekenen op het feit dat thuiskomen moeilijk is. Ik ben weer thuis, maar ik heb nog steeds ondersteuning nodig. De voordeur achter mij dichttrekken gaat een stuk sneller dan mijn draai terugvinden.
Reactie plaatsen
Reacties