Ik stond gisteren in een welbekend Nederlandse drogist met een rood logo met witte bolletjes en ik keek mijn ogen uit. De schappen staan er vol mee. Paracetamol. Ibuprofen. Neusspray. Middelen tegen allergieën. Slaapmiddelen op kruidenbasis. Vitamines. Mineralen. Supplementen die beloven dat je meer energie krijgt, beter slaapt of je weerstand ondersteunt. Je hebt geen recept nodig. Je hoeft niet eerst langs een arts en voor sommige producten hoef je zelfs geen advies te vragen. Daardoor ontstaat gemakkelijk een gedachte die eigenlijk helemaal niet logisch is: Als ik het gewoon zelf kan kopen, zal het wel onschuldig zijn. Maar vrij verkrijgbaar betekent niet hetzelfde als ongevaarlijk.
Pijnstillers
Pijnstillers, de drogist ligt er vol mee, en zelfs in de supermarkt kun je verscheidene middelen krijgen. Paracetamol is relatief onschadelijk. Maar dat geldt enkel voor een goed gebruik ervan. De meeste mensen weten wel dat je 4 keer per dag 2 tabletten van 500mg mag slikken, maar wist jij bijvoorbeeld dat dit alleen geldt bij kortdurend gebruik? Bij langdurig effect mag je er maar 3 keer 2 per dag. Meer is uitermate schadelijk voor de lever.Ook is paracetamol-overdosis een van de meest gebruikte vergiftigingen voor een tentamen suicide.
Bij ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac wordt het verschil tussen vrij verkrijgbaar en risicoloos nog duidelijker. Deze middelen behoren tot de NSAID's. Het zijn effectieve pijnstillers, maar ze kunnen ook ernstige bijwerkingen veroorzaken, waaronder maagzweren en maagbloedingen. Bovendien zijn NSAID-tabletten niet voor iedereen geschikt; onder andere bepaalde maag-, nier- en hartproblemen kunnen reden zijn om extra voorzichtig te zijn. Daarom wordt geadviseerd deze middelen zo kort mogelijk te gebruiken en niet verschillende NSAID's tegelijkertijd te slikken.Ook mag je geen NSAID gebruiken als je astma hebt.
Neusspray
Nog zo'n prachtig voorbeeld uit het drogisterijschap: neusspray met xylometazoline. Je neus zit dicht, je sprayt en binnen korte tijd kun je weer ademen. Fantastisch spul. Tot je het te lang blijft gebruiken. Xylometazoline mag niet langer dan zeven dagen achter elkaar worden gebruikt. Bij langduriger gebruik kan het neusslijmvlies beschadigd raken en kan je neus juist voortdurend verstopt blijven. Daar ontstaat een vervelende cirkel. Je gebruikt neusspray omdat je neus verstopt zit. Door het langdurige gebruik blijft je neus verstopt. Dus gebruik je opnieuw neusspray. En daardoor blijft het probleem bestaan. Een middel dat bedoeld was om een klacht tijdelijk op te lossen, kan dan onderdeel worden van het probleem. Je raakt als het ware verslaafd aan neusspray, en dat komt al binnen 2 weken vanaf de start van het gebruik.
Voedingssupplementen
Misschien ben ik nog wel kritischer op een ander gedeelte van de drogist: het enorme assortiment voedings- en kruidensupplementen. Natuurlijk. Plantaardig. Kruiden. Die woorden klinken veilig. Maar de natuur maakt natuurlijk net zo goed stoffen die een krachtig effect op ons lichaam hebben. Dat iets uit een plant komt, zegt op zichzelf vrijwel niets over hoe veilig het in iedere situatie is. Supplementen kunnen bijwerkingen veroorzaken, te hoog gedoseerd worden of wisselwerken met geneesmiddelen. De NVWA waarschuwt bovendien dat sommige supplementen gevaarlijke of verboden ingrediënten kunnen bevatten en dat bepaalde stoffen soms niet eens correct op het etiket vermeld staan. Vooral wanneer je medicijnen gebruikt, is het daarom verstandig om niet zomaar aan te nemen dat een kruidenmiddel daarnaast probleemloos kan worden gebruikt. Zo is het welbekende Sint-Janskruid absoluut niet te gebruiken bij heel veel voorgeschreven medicatie.
Ook vitamines zijn een mooi voorbeeld van onze gedachte dat meer automatisch beter betekent. Je lichaam heeft vitamines nodig. Dus twee keer zoveel zal wel extra gezond zijn. Toch? Zo werkt het niet. Een tekort aan een voedingsstof kan schadelijk zijn, maar een grote hoeveelheid van bepaalde voedingsstoffen kan óók schadelijk zijn. Bij langdurig te hoge inname van vitamine B6 kunnen bijvoorbeeld zenuwklachten ontstaan.
Het wordt nog ingewikkelder wanneer je verschillende supplementen combineert. Een multivitamine. Een supplement voor je weerstand. Nog iets voor energie. Misschien een sportproduct. Wanneer verschillende producten dezelfde stoffen bevatten, kun je ongemerkt veel meer binnenkrijgen dan wanneer je alleen naar ieder potje afzonderlijk kijkt.
Meer gezondheid zit niet automatisch in meer pillen.
Echter, bij sommige diëten is het wel aan te raden om te supplementeren. Zo eet ik vegantisch waardoor ik onvoldoende vitamine B12 en ijzer uit mijn voeding haal. Dat slik ik dus bij. Ook is vitamine D verstandig om te slikken in de welbekende dagen met een R is in de maand, omdat voor de omzetting van vitamine D uit de voeding naar vitmanine D die bruikbaar is voor je lijf een omzetting nodig door zonlicht, en daar hebben we onvoldoende van in de maanden met weinig zonlicht. Verder adviseer ik om het met je arts te bespreken wat wel of niet te slikken en niet zo maar klakkeloos een multivitamine uit het schap te trekken. Vooral wanneer je verschillende geneesmiddelen gebruikt, zwanger bent, een chronische aandoening hebt, een kind een middel wilt geven of een zelfzorgmiddel langere tijd nodig blijkt te hebben, is het verstandig om niet zomaar zelf te blijven experimenteren. Een teveel aan een heleboel vitaminen is namelijk gewoon schadelijk.
CBD-olie
Wiet-olie, ja het is echt vrij verkrijgbaar. Dit vind ik werkelijkwaar bizar. CBD staat voor cannabidiol, een stof uit de cannabisplant. CBD heeft niet dezelfde bedwelmende werking als THC (de werkzame stoffen in wiet zijn CBD en THC) en wordt vaak verkocht als een natuurlijk product dat bijvoorbeeld zou helpen bij ontspanning, stress of slaapproblemen. Juist het woord natuurlijk kan de indruk wekken dat je CBD zonder veel nadenken naast andere middelen kunt gebruiken.
Maar ook CBD is een biologisch actieve stof en kan bijwerkingen en wisselwerkingen met geneesmiddelen veroorzaken. CBD kan invloed hebben op leverenzymen die betrokken zijn bij de afbraak van verschillende medicijnen. Daardoor kan de hoeveelheid van een ander geneesmiddel in het lichaam veranderen. Dat kan vooral belangrijk zijn wanneer iemand medicijnen gebruikt waarbij de juiste hoeveelheid nauw luistert.
Daarnaast kan CBD zelf bijwerkingen geven, zoals slaperigheid, vermoeidheid, maag-darmklachten en veranderingen in de eetlust. Ook kan de samenstelling van vrij verkrijgbare CBD-producten verschillen: wat daadwerkelijk in een flesje zit, hoeft niet altijd precies overeen te komen met wat je op basis van het etiket verwacht.
Middelen die de stoelgang beïnvloeden
Ook bij middelen tegen diarree en verstopping is vrij verkrijgbaar absoluut niet hetzelfde als onbeperkt veilig. Twee opvallende voorbeelden zijn loperamide en bisacodyl. Het ene middel remt de darmbeweging, het andere stimuleert deze juist.
Loperamide wordt gebruikt bij acute diarree en zorgt ervoor dat de darminhoud langzamer door de darmen beweegt. Daardoor krijgt het lichaam meer tijd om vocht op te nemen en neemt de diarree af. Bij normaal, kortdurend gebruik kan het een nuttig middel zijn, maar het is niet bedoeld om zonder nadenken te blijven slikken wanneer diarree aanhoudt. Bovendien kan overmatig gebruik gevaarlijk zijn: bij zeer hoge hoeveelheden zijn ernstige hartritmestoornissen en andere ernstige vergiftigingsverschijnselen beschreven. Meer slikken betekent dus zeker niet dat het middel simpelweg 'wat beter' tegen diarree werkt.
Bisacodyl doet ongeveer het tegenovergestelde. Het is een stimulerend laxeermiddel dat bij verstopping wordt gebruikt en de beweging van de dikke darm bevordert. Ook dit klinkt misschien vrij onschuldig — je kunt het tenslotte gewoon kopen — maar bijwerkingen zoals buikkrampen en diarree komen voor. Bij verkeerd of overmatig gebruik kan bovendien veel vocht verloren gaan en kan de balans van zouten in het lichaam verstoord raken. Laxeermiddelen zijn daarom geen geschikte manier om af te vallen: ze werken voornamelijk in de dikke darm, terwijl voedingsstoffen en calorieën grotendeels eerder in het spijsverteringskanaal zijn opgenomen. Het verlies op de weegschaal is dan vooral verlies van vocht en darminhoud, niet van lichaamsvet.
Dat laatste vind ik extra belangrijk omdat laxeermiddelen soms worden misbruikt vanuit de gedachte dat je daarmee eten weer 'ongedaan' kunt maken. Dat kan niet, terwijl het lichaam er wél schade door kan oplopen. DUS BISOCADYL LEIDT NIET TOT GEWICHTSVERLIES!!!!!! het enige wat je verliest is vocht.
Loperamide en bisacodyl laten daarmee mooi zien hoe krachtig een gewoon drogisterijmiddel kan zijn. Het ene kan je darm vrijwel tot stilstand brengen, het andere kan hem juist flink aan het werk zetten. Dat je voor beide geen doktersrecept nodig hebt, betekent niet dat dosering, gebruiksduur en waarschuwingen er niet toe doen.
dextromethorfan
Een middel dat misschien nog verrassender is om zonder recept tegen te komen, is dextromethorfan. Het wordt gebruikt als hoestprikkeldemper bij droge prikkelhoest. Waar een hoestdrank misschien klinkt als iets betrekkelijk onschuldigs, werkt dextromethorfan wel degelijk in het centrale zenuwstelsel: het onderdrukt de prikkel die ervoor zorgt dat je moet hoesten. Dit geeft interacties met allerlei medicatie. Ook kan het ervoor zorgen dat je je slijm niet goed ophoest, waardoor dit kan woekeren in de longen en in zeldzame gevallen kan leiden tot een longontsteking.
Het middel wordt daarnaast soms misbruikt vanwege de effecten die grote hoeveelheden op de waarneming en het bewustzijn kunnen hebben. Dat is bepaald niet zonder risico en kan tot ernstige vergiftiging leiden. Ook mag dexotrmethorfan absoluut niet worden gebruikt bij het gelijktijdig gebruiken van een MAO-remmer.
maagzuurremmers
Brandend maagzuur, ook wel reflux genoemd, is een vreselijk vervelende klacht. Het is dan ook zeer verleidelijk om een maagzuurremmer in te nemen (zoals een Rennie) wanneer je hier last van hebt. Wist je dat de meeste pijn op de borst gerelateerd is aan maagzuur en niet aan hartproblematiek. Toch zijn die maagzuurremmers een stuk minder onschuldig dan ze lijken. Ons maagzuur is immers niet voor niets zuur. De maag breekt stoffen af en dood ziekteverwekkers die meekomen met je eten. Wanneer je maagzuur dus remt, wat je in feiten doet is de pH laten toenemen, dan kunnen veel ziekteverwekkers de maag ineens overleven. Dat betekent dat je vatbaarder bent voor allerlei ziekten.
hooikoortstabletten
In de drogist kun je cetrizine kopen, een middel wat de histaminevorming remt. histamine is de boosdoener bij allergieën zoals hooikoorts. Maar cetrizine kan je ook enorm slaperig maken.
tot slot
Dit zijn enkele van de belangrijkste middelen die vrij verkrijgbaar zijn maar toch niet zo onschuldig zijn als ze doen vermoeden. Echter, er zijn nog veel meer stoffen in de drogist te koop die niet zo onschuldig zijn. Zeker als je ook medicatie op recept krijgt, moet je altijd nagaan of dat middel wat je in de drogist aanschaft geen interactie aangaat met jouw voorgeschreven medicatie. Pas ook op met de doseringen. Houd altijd de dosering van de bijsluiter of minder aan wanneer je zelf besluit een middel te gebruiken. Te hoge dosissen van bijna alle middelen kunnen schadelijker zijn dan je denkt.
Reactie plaatsen
Reacties