Lieve jij,
Misschien weet je nog helemaal niet of je een eetstoornis hebt.
Misschien denk je dat het allemaal wel meevalt. Je eet toch nog? Je bent toch niet ziek genoeg? Misschien wil je alleen een beetje afvallen, wat gezonder eten of meer bewegen. Misschien ben je begonnen met calorieën tellen en voelt dat vooral alsof je eindelijk controle hebt. Of misschien merk je dat eten steeds vaker in je hoofd zit, maar vertel je jezelf dat je ieder moment weer kunt stoppen.
Als je deze blog leest omdat ergens in je achterhoofd een stemmetje zegt dat jouw relatie met eten, gewicht of bewegen niet helemaal meer gezond voelt, wil ik je vooral één ding zeggen:
wacht niet totdat het erger wordt.
Je hoeft niet eerst heel dun te worden. Je hoeft geen bepaald gewicht te bereiken. Je hoeft niet flauw te vallen, opgenomen te worden of nauwelijks meer te kunnen eten voordat je hulp verdient. Een eetstoornis begint vaak veel eerder dan het moment waarop de buitenwereld hem kan zien. Een eetstoornis begint in jou. En hoe eerder je ingrijpt, hoe beter.
Hoe begint een eetstoornis?
Een eetstoornis begint lang niet altijd met de gedachte: ik wil een eetstoornis krijgen. Sterker nog, waarschijnlijk begint bijna niemand zo. Het kan beginnen met iets wat ontzettend onschuldig lijkt. Je besluit wat gezonder te gaan eten. Je wilt een paar kilo afvallen. Bijna elk meisje en een deel van de jongens denkt hier wel eens aan.
Je downloadt een app om eens te kijken hoeveel je eigenlijk eet. Je begint vaker te sporten. Je stapt wat vaker op de weegschaal.
In het begin heb jij misschien nog het gevoel dat jij degene bent die de regels bepaalt. Je besluit vandaag iets niet te eten. Je besluit morgen wat meer te bewegen. Je besluit je gewicht bij te houden.
Maar ergens onderweg kunnen die keuzes veranderen in verplichtingen.
Je wilt bewegen wordt: je moet bewegen. Je wilt weten hoeveel je weegt wordt: je moet weten hoeveel je weegt.
En ik kies ervoor om dit niet te eten kan langzaam veranderen in ik durf dit niet meer te eten.
Dat verschil is belangrijk. Want een van de waarschuwingssignalen van een eetstoornis is niet alleen wát je doet, maar vooral hoeveel vrijheid je nog voelt om het níét te doen.
Waaraan herken je een dreigende eetstoornis?
Een beginnende eetstoornis ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. Bovendien bestaan er verschillende eetstoornissen en draait niet iedere eetstoornis om afvallen of een laag gewicht.
Toch zijn er signalen waarbij het verstandig is om even stil te staan bij wat er gebeurt.
Misschien denk je steeds vaker na over eten. Je plant maaltijden ver vooruit, rekent in je hoofd, controleert verpakkingen of deelt voedingsmiddelen steeds sterker in als 'goed' en 'slecht'. Misschien voel je schuld of angst nadat je iets hebt gegeten waarvan je vindt dat het niet mocht.
Misschien ga je maaltijden uitstellen of overslaan, worden je porties kleiner of verdwijnen steeds meer producten uit je eetpatroon.
Ook bewegen kan veranderen. Sporten of wandelen kan iets worden wat niet langer leuk of ontspannend is, maar verplicht voelt. Rust nemen geeft schuldgevoel en een dag waarop je minder beweegt voelt als iets wat je moet compenseren.
Je kunt ook steeds vaker je lichaam controleren. Wegen, in de spiegel kijken, bepaalde lichaamsdelen bekijken of voelen, foto's vergelijken, kleding gebruiken om te beoordelen of je veranderd bent of voortdurend bevestiging zoeken bij anderen.
En misschien begint eten invloed te krijgen op je sociale leven. Je vermijdt etentjes omdat je niet weet wat er wordt geserveerd. Je verzint excuses om niet mee te hoeven eten. Een spontaan ijsje is ineens geen gezellig moment meer, maar iets waar je uren over kunt piekeren.
Dat zijn signalen die je serieus mag nemen.
Ook wanneer je gewicht volgens anderen 'normaal' is. Ook wanneer niemand aan je kan zien dat er iets speelt. Ook wanneer je complimenten krijgt over je nieuwe uiterlijk. Ook wanneer mensen je sterk vinden dat jij die taart op een verjaardag overslaat. Het is een probleem (aan het worden), ook wanneer anderen het nog niet zien.
Let vooral op het woord 'moeten'
Misschien is moeten wel een van de belangrijkste woorden om op te letten.
Ik moet vandaag sporten.
Ik moet minder eten.
Ik moet dit compenseren.
Ik moet mezelf wegen.
Ik moet weten hoeveel calorieën hierin zitten.
Ik moet morgen beter mijn best doen.
Vraag jezelf eens af wat er gebeurt wanneer je zo'n regel níét uitvoert. Kun je denken: prima, dan doe ik het vandaag niet? Of ontstaat er angst, schuld, paniek of een enorme drang om het later alsnog goed te maken? Hoe minder ruimte je voelt om van je eigen regels af te wijken, hoe belangrijker het wordt om hulp in te schakelen. Dit kun je niet alleen aan. Je moet geen hulp zoeken, ik verplicht je niets, maar je mag hulp zoeken, want je bent het waard.
'Maar ik ben helemaal niet dun'
Misschien is dit precies de reden waarom je denkt dat jij geen hulp nodig hebt. Je ziet er niet uit zoals jij denkt dat iemand met een eetstoornis eruit hoort te zien. Laat dat idee alsjeblieft los.
Een eetstoornis heeft geen gewicht.
Je kunt een eetstoornis hebben bij ondergewicht, een gemiddeld gewicht of een hoger gewicht. Aan iemands lichaam kun je niet betrouwbaar aflezen hoeveel angst, dwang en strijd er rondom eten bestaat. Je hoeft daarom ook niet eerst verder af te vallen om te bewijzen dat er iets aan de hand is. Als je gedachten rondom eten en je lichaam steeds meer ruimte innemen, is dát al belangrijk.
'Ik kan nog gewoon eten'
Ook dat kan kloppen.
Een eetstoornis ontstaat meestal niet van het ene op het andere moment in zijn ernstigste vorm. Misschien eet je nog drie maaltijden per dag, maar worden de regels daaromheen steeds strenger. Misschien eet je nog met anderen, maar ben je ondertussen voortdurend aan het rekenen. Misschien kun je nog iets eten wat je spannend vindt, maar voel je daarna de behoefte om het te compenseren.
Wacht niet op het moment waarop je het niet meer kunt.
Je hoeft niet op de bodem te liggen voordat je omhoog mag kijken.
Wat moet je doen als je merkt dat je een eetstoornis ontwikkelt?
Het belangrijkste is waarschijnlijk ook het moeilijkste:
vertel het aan iemand.
Niet pas wanneer je zeker weet dat je een eetstoornis hebt. Niet wanneer je een bepaald gewicht hebt bereikt. Niet wanneer je vindt dat je 'ziek genoeg' bent. Vertel wat er nu gebeurt. Dat kan aan je huisarts, een behandelaar, je ouders, partner, vriend, vriendin of iemand anders die je vertrouwt Probeer daarbij niet alleen te vertellen wat je eet, maar vooral wat er in je hoofd gebeurt. Zeg bijvoorbeeld dat je bang wordt van eten, dat je voortdurend calorieën wilt tellen, dat je schuldgevoel krijgt wanneer je niet beweegt, dat je steeds vaker wilt afvallen of dat je merkt dat je gedachten over eten en gewicht steeds meer van je dag beginnen over te nemen. Dat zijn belangrijke signalen.
Stop de regels voordat er steeds meer bijkomen
Een eetstoornis is zelden tevreden met één regel. Dat maakt een beginnende eetstoornis zo verraderlijk. Eerst besluit je misschien één product niet meer te eten. Daarna ontstaat een tweede regel. Vervolgens moet je op bepaalde momenten eten, moet je bewegen, moet je controleren en ontstaan er steeds meer dingen die niet meer mogen. Je wereld kan daardoor ongemerkt steeds kleiner worden. Probeer daarom juist nu tegen die ontwikkeling in te gaan.
Dat betekent niet dat je in je eentje allerlei angsten moet overwinnen of jezelf moet dwingen tot grote stappen waarvoor je nog niet klaar bent. Zeker wanneer je al duidelijk minder eet, lichamelijke klachten hebt of snel gewicht verliest, is professionele begeleiding belangrijk.
Maar probeer de eetstoornis ondertussen niet verder te voeden met nieuwe regels.
Je hoeft niet nóg een voedingsmiddel te schrappen.
Je hoeft niet nóg een tracker te maken.
Je hoeft niet nóg vaker op de weegschaal.
Want iedere nieuwe regel kan de volgende regel gemakkelijker maken.
Wacht niet totdat je 'ziek genoeg' bent
Dit is misschien wel wat ik het allerliefste tegen je wil zeggen.
Je hoeft een eetstoornis niet eerst erger te maken voordat je hem serieus mag nemen.
Misschien vertelt die stem je dat je nog niet dun genoeg bent.
Dat anderen zieker zijn.
Dat je nog normaal eet.
Dat je nog gewoon functioneert.
Dat je eerst moet bewijzen dat je écht een eetstoornis hebt voordat je hulp mag vragen.
Maar als je doorgaat totdat je eindelijk aan je eigen definitie van 'ziek genoeg' voldoet, is de kans groot dat die grens ondertussen alweer is verschoven.
Want voor een eetstoornis bestaat 'ziek genoeg' vaak helemaal niet.
Er is alleen:
nóg iets minder.
Nóg iets lager.
Nóg iets strenger.
Je hoeft je eetstoornis niet te verdienen
Misschien voelt stoppen nu zelfs als falen.
Misschien heb je eindelijk gewicht verloren en ben je bang om dat weer kwijt te raken. Misschien geeft controle over eten je iets waar je al heel lang behoefte aan had. Misschien voelt een deel van jou zelfs trots op wat je kunt volhouden.
Dat maakt je niet raar.
Het maakt vooral duidelijk waarom eetstoornissen zo ingewikkeld kunnen zijn: iets kan je beschadigen en tegelijkertijd voelen alsof het je iets geeft.
Daarom hoef je niet te wachten totdat je honderd procent gemotiveerd bent om ermee te stoppen. Je mag hulp vragen terwijl een deel van jou helemaal geen hulp wil. Als je bij hulp vragen het idee hebt dat je je eigen graf graaft, omdat het een eerste stap is tegen de eetstoornis.
Je mag herstellen terwijl je tegelijkertijd bang bent voor herstel.
Je mag zeggen:
'Ik weet niet of ik dit kwijt wil, maar ik weet wel dat ik bang ben voor waar dit naartoe gaat.'
Dat is genoeg om het gesprek te beginnen.
Lieve jij, grijp nu in
Misschien staat de eetstoornis bij jou nog met één voet tussen de deur.
Misschien is hij al een stuk verder naar binnen gelopen.
Waar je ook staat: probeer niet te wachten totdat hij je hele huis heeft overgenomen.
Praat met iemand. Vertel eerlijk wat er gebeurt.
Laat je lichamelijke gezondheid controleren wanneer je minder bent gaan eten, veel bent afgevallen of andere lichamelijke klachten krijgt.
En probeer te onthouden dat hulp zoeken niet betekent dat je je aanstelt. integendeel, hulp vragen is enorm sterk.
Het betekent ook niet dat je moet kunnen bewijzen hoe ziek je bent.
Je merkt dat iets wat klein begon steeds meer macht over je krijgt. Dat is reden genoeg om in te grijpen.
Want uiteindelijk gaat een eetstoornis over zoveel meer dan eten of gewicht.
Hij kan je spontaniteit afpakken. Je energie. Etentjes. Vriendschappen. Concentratie. Gezondheid. Vrijheid. De mogelijkheid om ergens heen te gaan zonder eerst over eten na te denken.
Je leven kan heel langzaam steeds kleiner worden, terwijl de eetstoornis je ondertussen blijft vertellen dat je nog één regel verder moet gaan voordat het eindelijk goed genoeg is.
Dus als je ergens diep vanbinnen al voelt:
Volgens mij gaat dit niet de goede kant op...
luister dan alsjeblieft naar dát stemmetje.
Niet naar de stem die zegt dat je nog niet ziek genoeg bent.
Je hoeft niet eerst ernstig ziek te worden om herstel te mogen kiezen.
Je mag nu stoppen.
Je mag nu hulp vragen.
Je mag nu voor jezelf kiezen.
Liefs,
Anna
Reactie plaatsen
Reacties