Over eetbuien bestaan heel veel vooroordelen. Niet alleen door mensen die er geen last van heeft maar ook, en misschien wel vooral, door mensen die zelf last van eetbuien heeft. Want eetbuien zijn vies. De connectie met varken is snel gelegd. Iemand die last heeft van eetbuien loopt tegen een muur van onbegrip. Daarnaast worden eetbuien gezien als foutief gedrag waar iemand zelf de volledige controle over heeft. In deze blog alles over eetbuien. Ik zal vast een klein geheim prijsgeven. Niet iedereen die eetbuien heeft, heeft boulimia. Eetbuien komen voor bij alle eetstoornissen. Boulimia Nervosa, Eetbuistoornis (Binge eating disorder) maar ook Anorexia Nervosa, eetstoornis NAO en helemaal geen eetstoornis. Ikzelf had Anorexia Nervosa en had ook eetbuien. In deze blog doe ik een boekje open over hoe ik eetbuien heb ervaren.
Wat is een eetbui
Een eetbui is een periode waarin iemand binnen een beperkte tijd een veel grotere hoeveelheid voedsel eet dan de meeste mensen zouden doen, terwijl diegene het gevoel heeft de controle over het eten te verliezen. Er bestaan twee soorten eetbuien:
- een objectieve eetbui: iemand eet een hoeveelheid in een korte tijd die een ander ook zou labelen als extreem veel EN waarover de persoon geen controle voelde (gevoel hadden niet te kunnen stoppen). Deze vorm van eetbuien komen voor bij alle soorten eetstoornissen (dus ook bij Anorexia Nervosa)
- een subjectieve eetbui: iemand eet een hoeveelheid eten waarover hij/zij geen controle over voelde maar die door anderen niet als extreem veel zou labelen. Dit zit dus volledig in het hoofd van de patiënt. Dit komt vooral voor bij Anorexia Nervosa.
Het geheim der anorexen
Ik begin niet met het cliché eetbubien bij Boulimia Nervosa/Eetbuistoornis. Sorry lieve Anorexen die tevens eetbuien hebben, ik ga jullie meest kwetsbare en schaamtevolste geheim bij deze verklappen. De meeste patiënten met anorexia hebben soms/met regelmaat/vaak eetbuien. Het lichaam is niet gemaakt om te weerhouden van voeding, om te weerhouden van suiker. En doe je dat wel, dan leidt dat tot cravings (craving = een zeer sterk verlangen naar iets, in dit geval suiker). Helemaal in de beginfase van de ziekte, maar ook mensen met chronische anorexia kunnen eetbuien ervaren. Sorry lieve ikzelf, maar ook hier verklap ik mijn geheime duistere wereld, want ook ik was schuldig. Ook ik heb eetdrang gehad door mezelf van eten te weerhouden. Ook ik heb extreme zucht gehad in perioden dat ik toch echt voldeed aan alle eisen van anorexia nervosa. Craving naar dingen die ik erg lekker vind maar van mezelf niet meer mocht. En ook ik had mezelf meestal volledig onder controle, maar soms even niet. Want naast anorex, ben ik mens, en mensen hebben emotie. Emotie kan de overhand nemen, boven alle controle en zelfbeheersing. Eetbuien horen bij eetstoornissen. Bij bijna alle eetstoornissen. Ook bij anorexia. Hebben dan alle mensen met anorexia eetbuien, nee zeker niet, maar een heel groot deel wel of in ieder geval een periode in zijn of haar ziekte gehad. Vaak worden deze eetbuien dusdanig gecompenseerd dat ze geen gevolgen hebben op het gewicht van de patiënt. Zo bleef ik afvallen ondanks dat ik bijna elke dag wel een eetbui had. Ik was een kei in compenseren door te braken en te vasten. Daar had ik controle over. Maar stoppen met eetbuien lukte mij niet, tot ik zelf weer een gezond eetpatroon en een gezond gewicht had.
Maar wat is dan het verschil tussen anorexia en boulimia
Het verschil tussen anorexia ligt hem niet alleen in eetbuien. Ja iedere bouliem heeft eetbuien en niet iedere anorex heeft dat. Maar het draait om zo veel meer. Wil je de precieze feiten weten, dan raad ik je aan de DSM-5 erbij te pakken (of een versimpelde versie hiervan). De DSM-5 is een boek met alle psychiatrische aandoeningen met daaronder de criteria waar iemand aan moet voldoen om een bepaalde diagnose te krijgen.
Een paar grote verschillen:
- Veel mensen met boulimia hebben naast eetbui-compenseren een (semi)normaal eetpatroon, mensen met anorexia hebben dat niet
- Mensen met anorexia hebben ondergewicht (ik zeg hier iets gevaarlijks omdat dit tegen de mening van een grote groep is, maar dit is volgens de DSM-5 weldegelijk een vereiste. Om te voldoen aan de DSM-5-criateria voor anorexia nervosa is opgenomen dat iemand een significant lager gewicht heeft dan passend bij lichaamslengte en leeftijd. Uitzondering hierop zijn patiënten die vanuit ongewicht hebben gestrden voor een gezond gewicht maar nog altijd de symptomen van Anorexia Nervosa vertonen.
- Bij mensen met boulimia staat eetbuien centraal, bij anorexia staat restrictie centraal.
Overeenkomsten
Maar eigenlijk is er niet heel veel verschil tussen de twee beelden. Vaak komen ze voort uit dezelfde problematiek. Ook ontwikkelen veel mensen met Boulimia Nervosa ooit Anorexia Nervosa en andersom. En de behandeling verschilt ook weinig van elkaar. Uiteindelijk is het achterliggende problematiek geprojecteerd op controle, eten en lichaamsbeeld. En lieve mensen met Boulimia Nervosa, je bent niet minder gedisciplineerd dan iemand met Anorexia Nervosa, je bent niet een gefaalde anorex, je hebt een eetstoornis die zich uit in Boulimia Nervosa. En dat is heel naar. Maar je kunt genezen. Net als alle patiënten met Anorexia Nervosa, met of zonder eetbuien.
NAO
Eetstoornis NAO (eetstoornis niet anderszins omschreven) is enorm onderbelicht. Veel mensen kennen het niet eens. Als ik vraag aan iemand welke eetstoornis zij kennen, dan blijft dat meestal bij Anorexia en Boulimia Nervosa. Maar de grootste groep patiënten et een eetstoornis heeft NAO. Dit is een groep die vaak wordt uitgesloten van Anorexia Nervosa vanwege de eetbuien en het (niet volledig) compenseren daarvan met uiterlijke gevolgen en/of een ‘te normaal’ eetpatroon hebben voor anorexia nervosa en te weinig eetbuien voor boulimia. Kortom, een groep die enorm worstelt met zijn of haar eetstoornis omdat deze NIET onderdoet aan het mentale leed van Anorexia Nervosa of Boulimia Nervosa, maar het onbegrip een stuk groter is. Dit komt doordat velen dit ervaren als een nep-eetstoornis (zoals velen patiënten dit zelf noemen waarmee ik sprak over dit onderwerp). Juist bij deze groep komen ook heel veel eetbuien voor. Deze groep (0,6% van de bevolking*) is vele malen groter dan de groep van mensen met boulimia (<0,2% van de bevolking) en Anorexia Nervosa (<0,1% van de bevolking).
*alle prevalentiecijfers liggen voor het opraken op het web, maar die van NAO heb ik enorm veel studies moeten vergelijken en daar een gemiddelde van moeten nemen. Dit is dan ook een schatting. Besef hier dat de op een na meeste eetstoornis direct ook de slechts gedocumenteerde eetstoornis is, terwijl de relatief zeldzame anorexia nervosa extreem veel wordt gedocumenteerd. Alsof er al een significantie wordt bepaald bij de professionals.
Eetbuien bij binge eating disorder
Binge eating disorder is een relatief onbekende eetstoornis maar komt veel vaker voor dan anorexia en boulimia nervosa. Sterker nog, heel veel mensen met overgewicht hebben onderliggend een eetbuistoornis, zonder dit zelf te weten. Patiënten met een eetbuistoornis eten in een korte tijd extreem veel, waarna vaak schuldgevoelens en nare gevoelens jegens zichzelf volgen. In tegenstelling tot Boulimia Nervosa compenseren mensen met een eetbuistoornis hun eetbui niet. Omdat het voor veel mensen onbekend is, is de prevalentie extreem moeilijk te schatten. Het percentage in de huidige bevolking ligt tussen de 1,7 en 6,,6% van de bevolking. Een vele malen hogere prevalentie dan die van ale andere eetstoornissen. Obesitas wordt in 30% van de gevallen veroorzaakt door een eetbuistoornis. De grootste groep mensen die last heeft van eetbuien zijn dus mensen met binge eating disorder. Mensen met overgewicht. Onzichtbare struggelaars, waarvan slechts hun uiterlijk iets verraadt.
Hoe ontstaan eetbuien
Hoe vaak hoor je iemand zeggen, jeetje, ik heb echt een vreetkick. Of ik moet mijn knoop openen omdat ik veel te veel heb gegeten. Wie eet er niet bij een all you can eat restaurant over zijn grenzen heen. In zekere zin gaat iedereen wel eens over zijn ‘stop-met-eten-signaal’ heen. Soms door trek, waardoor het gevoel uitblijft, tot je zo vol zit dat het oncomfortabel is. Soms omdat je besluit in een omstandigheid (een etentje, een andere sociale situatie, een pizza die net even te lekker is) dat volgevoel te negeren. Dit zijn misschien in kwantiteit niet de eetbuien die mensen ervaren die veelvuldig eetbuien hebben, maar dit is wel de basis van de eetbui. Namelijk verzadigingsgevoel negeren en eten op emotie. Echter, wanneer je dit een enkele keer doet, zal je niet direct een verslaving opbouwen. Eigenlijk kun je dit hetzelfde zien als een drankverslaving. Als je 1 of 2 keer (sociaal, in een speciale gelegenheid of gewoon als je heel veel zin hebt) in de week alcohol drinkt is het geen probleem. Maar het doet wel veel op je emotie. Iets prettigs. Echter, je kunt het bij die 1-2 keer houden, want het is geen verslaving. Maar zou je die 1-2 keer structureel opbouwen, dan raak je vanzelf verslaafd. Dan zal je emotioneel (en fysiek) verslaafd raken aan alcohol. Dan is de enige manier om met je emotie om te gaan die positieve prikkel die je ervaart door de alcohol. Een eetbui, ofwel eten wat je prettig vind, zonder limiet, geeft ook geluksstoffen in de hersenen en ook die leiden tot verslaving. Om het geluk te ervaren heb je dus eetbuien nodig, al meer je eetbuien hebt. En zo is het hebben van eetbuien eigenlijk gelijk aan heel veel verslavingen. Namelijk emotie --> craving --> geluksstof (drugs/alcohol/eetbui/dwangmatig bewegen/vul hier iets in wat positieve stoffen losmaakt in de hersenen) --> kort moment van geluk --> dip.
Dip
Na de korte piek van geluk komt de dip. De geluksstoffen zijn verbruikt. Het besef dat je iets hebt gedaan wat niet handig is (lichte bagatellisering) komt keihard binnen. Hier komt een onderscheid tussen de verschillende eetstoornissen.
- BED (binge eating disorder): besef leidt tot gevoelens van zelfhaat en/of somberheid, soms opnieuw gereguleerd met een eetbui
- Boulimia: eetbui wordt gecompenseerd om het effect ervan op het lichaam te voorkomen. Dit kan op heel veel manieren. Het welbekende braken is veelvoorkomend, maar dit is zeker niet de methode van iedere boulimiapatiënt.
- Anorexia/NAO: bij deze stoornissen is het volledig persoonsgebonden of eetbuien worden gecompenseerd.
Het compenseren van een eetbui heeft ook weer een verslavend effect om. het nog iets ingewikkelder te maken. Ook komt compenseren niet enkel voor na eetstoornissen maar ook na gewone/kleine hoeveelheden eten. Ben je benieuwd naar informatie over compenseren, hier schreef ik een blog over die je hier kunt lezen Compenseren.
Mijn ervaring met subjectieve eetbuien
Beneden in de fruitschaal lag een appel. Een appel die ik alleen verdien als ik morgen heb hardgelopen (een enorm anorectische gedachte). Die appel zit in mijn hoofd. Ik lig in mijn bed en denk alleen maar aan de appel. Hoe het smaakt, hoe het knispert, sappig, zoet. Steeds dwangmatiger gaat die appel in mijn hoofd zitten. Ik mag hem niet, ik heb niet gesport, ik verdien hem niet. Maar man, wat wil ik graag een klein hapje. Een partje kan toch geen kwaad, die loop ik er morgen weer af. Ik sneak naar beneden, zorg dat niemand mij hoort. Niemand mag weten dat ik naar die appel loop. Ik schaam me, ik moet de discipline hebben om van die appel af te blijven. Maar hij gaat niet uit mijn hoofd. Ik pak hem, bekijk hem. Van alle kanten. De minuten tikken voorbij. Ik mag hem niet eten. Een partje kan toch geen kwaad? Morgen loop ik hem er toch weer af. Ik mag hem niet eten. Drie kwartier later sta ik nog exact hetzelfde met die appel in mijn hand. Het voelt als 5 minuten. Die appel, dat is het meest fantastische geworden wat je eten kan in mijn hoofd. Alles wil die appel, maar het mag niet. Ik besluit hem vast klaar te maken voor morgen. Schillen, snijden. Ermee bezig zijn, dan kan ik het misschien loslaten. Inmiddels is er een uur verstreken. Ik pak een aardappelschilmesje en begin te schillen. Zeer secuur. In een geheel die schil eraf, het moet perfect, die appel is inmiddels een soort heilig object. De appel in partjes. Klokhuis eruit. Partjes in blokjes. Blokjes in een bakje. Zo nu kan ik het loslaten. Klokhuis weg. Schil weg. Maar dat is wel zonde. Ik kan wel een stukje schil proeven. Slecht verwaarloosbaar weinig calorieën. Wel de ervaring van de appel. Niet de gevolgen. Wel de smaak, niet aankomen. Mijn mesje komt weer tevoorschijn. Ik snijd 2 mm schil af. Stop het in mijn mond. Textuur, smaak, zoet, ongekend, fantastisch. Ik wil meer. Volledige euforie. Die appel is niet een gewone appel. Die schil is het beste wat ik ooit gegeten heb. Het is namelijk geen appelschil. Het is een vervulling van een behoefte. Nog een stukje schil, precies dezelfde grootte. Zelfde effect. Stukje groter. Nog een. Nog een. Mijn focus gaat steeds meer naar de appel en de gedachten aankomen en niet mogen raken even uit mijn hoofd. De schil is op. Ik kijk naar het bakje. De blokjes appel. Ik weet de calorieën. Mag ik een keer zondigen. Ik heb nu toch al gefaald. Eentje dan. Dit smaakt nog beter. De textuur is fantastisch. Zoet, zo zoet. Steeds meer gaat mijn focus weer naar de appel, steeds sneller eet ik blokje voor blokje het bakje leeg. Ik raak in een roes, mijn wereld bestaat uit blokjes appel eten. Genieten gaat over in een dwangmatige automatische beweging. Zonder besef. Tot het bakje leeg is. CHOAS. BESEF. ik kom terug op deze wereld en besef wat er zojuist is gebeurd is. Ik heb gegeten wat ik mezelf verboden heb. Ik heb geen discipline. Ik ga aankomen. Vocht vasthouden. ALLES GAAT MIS. COMPENSEREN.
En zo leidde een stukje appel tot een chaotisch maar vooral ziek tafereel van bijna 2 uur. 2 uur waar de ziekte zijn controle verloor, iets wat ik niet aankon. Deze eetbuien voelde voor mij soms groter dan de objectieve eetbuien.
Mijn ervaring met objectieve eetbuien
Ik wil dit schrijven, maar zelfs nu ik dit achter me heb gelaten, schaam ik me hiervoor. Maar juist dat taboe wil ik doorbreken, dus ik ga hier schrijven over mijn objectieve eetbuien, hoe moeilijk ik dit ook vind. Want ook ik voel me vies en disciplineloos. En toch wil ik met jullie delen dat ik eetbuien had. Veel eetbuien. Dagelijks in perioden dat het echt heel slecht ging. Ik heb twee soorten eetbuien gehad. Ik zeg gehad, omdat ik er nu echt geen last meer van heb. De uiteindelijke oplossing, aankomen tot een gezond gewicht een gezond eetpatroon. Maar toen ik graatager was zat er niets anders in mijn hoofd dan eten en compenseren. Twee soorten dus. Een waarvan ik bij de eerste hap al wist dat het een eetbui was en een waar ik begon bij normaal eten maar gevoelsmatig niet meer kon stoppen.
Mijn ervaring met een geplande objectieve eetbui
Mijn eetbui begon de wetenschap dat ik een eetbui zou gaan houden. En dan ging ik opzoek naar eten. Een boodschappenlijstje. Ik had als regel dat ik enkel producten mocht eten van onder een euro per verpakking. Zo maakte ik een gigantische boodschappenlijst. Chocolade, koekjes, minipizza's, cookies, ijs, waar ik ook maar trek in had. Met een gigantische boodschappenlijst ging ik naar de winkel. Uit schaamte wisselde ik de winkels af, want wat denken caissières wel niet bij mijn ongezonde grote hoeveelheid voeding. Ik legde alles klaar voor me en zorgde dat ik zeker wist dat er niemand zou komen. Ik deed dit immers enkel wanneer er niemand bij was, alles ging in het geheim. Zelfs mijn therapeuten wisten er niet van, ik schaamde me te veel. (side note: als je er niet over praat, hou je het in stand. deel het alsjeblieft met je behandelaren. Zij hebben veel vaker met het bijltje gehakt en jij kunt dan passende hulp krijgen). Maar goed, ik zat dus klaar met alle voeding. Vervolgens zette ik een wekker voor de tijd dat ik mocht eten. Ik ga niet zeggen op welk getal ik die wekker zette, maar ik zorgde ervoor dat die tijd korter was dan dat de maag nodig had om de voeding door te geven. Vervolgens begon ik met eten. Nee, ik begon met vreten. Alles moest naar binnen. En ik had haast, het klokje tikte. Ik moest razendsnel zo veel mogelijk naar binnenwerken. Mijn gevoel stond volledig uit. Het enige wat er was, waren mijn vreetvoer en ik. Ik had nauwelijks tijd om te kauwen, slikte hele brokken door. Alles om maar alles op te krijgen binnen de tijd. En dan ging de wekker af. Op naar het toilet, alles eruit. Binnen no time was ik weer leeg. Ik braakte zo veel dat het onwijs makkelijk geworden was. Ik heb daar zelf een methodiek voor ontwikkeld waardoor ik alles er in no time weer uit gaat. wat volgde was opluchting. Ik was alles kwijt. Ik zou er niet van aankomen. Helaas duurde dat moment van euforie maar heel kort. Daarna kwam de walging. Walging van mezelf. Oh wat voelde ik me vies. En eenzaam, dit heb ik nog nooit zo eerlijk gedeeld als nu in deze blog. En het is dat ik er nu over kan schrijven in de verleden tijd. Waarschijnlijk zou ik dat niet kunnen als ik er nog middenin zat.
Mijn ervaring met een ongeplande objectieve eetstoornis
Soms gunde ik mezelf een klein stukje verboden voedsel. Wat is verboden voedsel nou weer? Ik had een gigantische lijst van eten wat ik niet meer mocht eten omdat ze calorisch te hoog lagen of omdat het in het verleden een eetbui heeft uitgelokt. Toch durfde ik af en toe toch een klein hapje te nemen. Ook dit liep alleen uit de hand als ik alleen was. Dat kleine hapje voelde toch ineens heel slecht. Ik had immers VERBODEN voeding gegeten. Daar volgde enorm zwart-witte gedachte. Ik heb verboden voeding gegeten --> ik heb gezondigd --> het moet eruit. Echter had ik vanuit dat ene hapje tot de tijd vanaf wanneer mijn maag iets door kon geven nog wat tijd over. Als het er dan toch al uitmoet, dan kon ik net zo goed alles eten waartoe ik hunkerde. Een onwijs zieke gedachten, maar voor mij een valkuil waar ik maar in bleef trappen. En zo ging ik van een hapje verboden voeding naar een volledige objectieve eetbui inclusief het compenseren en daarna de euforie gevolgd door schaamte en walging.
Slot
Als mensen denken aan eetbuien, dan denken ze vaak automatisch aan boulimia. Ik hoop dat je je realiseert dat dit een volledig incorrect beeld is. Daarbij hoop ik dat een boodschap duidelijk is geworden, een eetbui is geen keuze, een eetbui is een verslaving waar je geen controle over hebt. Net als dat je tegen een coke-junk niet kan zeggen, vlak voor hij zijn nieuwe portie nodig heeft, stop gewoon. Net zoals hem kun je ook niet tegen iemand met eetbuien zeggen, joh, eet nou eens gezond. Als het zo simpel was, zou niemand eetbuien hebben. Want een ding hebben alle dingen alle eetbuien gemeen. Iedereen haat ze. Het enige wat echt helpt is een gezond eetpatroon. Geen verboden voeding. Een gezond gewicht. En praten over de eetbbuien met iemand die je vertrouwt en/of een therapeut. En weet: JE BENT NIET ALLEEN.
Reactie plaatsen
Reacties